Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΖΑΡΙΩΝ ΤΗΣ ΛΑΜΙΑΣ

Τα παζάρια

   Τα παζάρια - εμποροπανηγύρεις, το επίσημο όνομα είναι ένας θεσμός του οποίου τα πρωτοξεκινήματα χάνονται στα βάθη των αιώνων. Γεννήθηκαν απ' τη στιγμή που οι άνθρωποι οργανώθηκαν σε κοινωνία και ο ένας, ο παραγωγός, είχε την ανάγκη του άλλου, του καταναλωτή, και που για να πραγματώσουν το αλισβερίσι τους όριζαν, όχι μελετημένα, προκαθορισμένα και συνειδητά, έναν τόπο και χρόνο συνάντησής τους. Σιγά-σιγά όμως τούτο το συναπάντημα αποτέλεσε θεσμό και η Πολιτεία για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους, οργάνωσε τα παζάρια κάτω από τους νόμους της και τα βασιλικά της διατάγματα.

Δίσκοι σκαλιστοί κι επάργυροι, δίσκοι για το κουβάλημα των καφέδων που φώτιζαν στις στράτες των χωρικών, τα λουξ με την ασετυλίνη, που φέγγαν πριν μας ''φωτίσει'' η ΔΕΗ στα 1951, σταυροί και μπρακάτσια που κρατούσαν οι παπάδες των Φώτων, κι ένα σωρό άλλα οικιακά σκεύη, που μας υπηρέτησαν ολάκερους αιώνες



   Για τα παλιότερα χρόνια, τότε που η συγκοινωνία, η επικοινωνία, η διαφήμιση και η μεταφορά των πάσης φύσεως αγαθών ήταν ανύπαρκτες, τα παζάρια συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομικο-πολιτική και συνάμα πολιτιστική ανάπτυξη ενός τόπου. Έτσι οι Δήμαρχοι κάθε πόλης φρόντιζαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο να κάνουν τα δικά τους πιο πιο ξακουστά απ' εκείνα των γειτόνων τους.



   Στον τόπο μας λειτουργούσαν - και συνεχίζουν μερικά ακόμα - δυο λογιών παζάρια: τα χρoνιάρικα (ανοιξιάτικο και φθινοπωρινό) και το βδομαδιάτικο.

Ημέρα Λαϊκής Αγοράς στα 1930. Το καλάθι, φτιαγμένο με νεροκάλαμο και καναπίτσα, κι ο αργαλείσιος τουρβάς ήταν τα μέσα μεταφοράς των προϊόντων της αγοράς πριν μας κατακλύσει το πλαστικό και το νάιλον. (Φωτογραφία Γιώργου Παπακώστα)  



   Το ανοιξιάτικο - εμποροπανήγυρης και ζωπανήγυρις -  έχει τις ρίζες του ανεπίσημου ξεκινήματος του πολύ βαθιά μέσα στο χρόνο, με γραμμένο σε χαρτιά και κιτάπια το απαντάμε στο 1680. Κράτησε ζωντανή την παρουσία του κάμπουσους αιώνες κι έφτασε μέχρι το 1961, χρονιά που οι έμποροι της πόλης πέτυχαν την κατάργηση του, ύστερα μάλιστα από μακρόχρονους και πολύμοχθους αγώνες. Τους λόγους δεν τους συζητάμε. Φαίνονται.


   Το φθινοπωρινό είναι δημιούργημα του δημάρχου Κυριάκου Τασσίκα και των Συμβούλων του, που πέτυχαν τη σύσταση του με Βασιλικό Διάταγμα στις 9 Ιουλίου στα 1856. Ο ίδιος δήμαρχος, θέλοντας να εξηγήσει στους δημότες του τους λόγους που τον έκανε να προβεί στην δημιουργία και δεύτερου παζαριού, έκανε την πιο κάτω ανακοίνωση:

   ''Tα πλεονεκτήματα της Λαμίας δια εμπορικά συναλλάγματα και το εμπόριον εν γένει είναι γνωστά, ίδιος δια την θέσιν της. Η Λαμία είναι δίοδος των εισερχόμενων και εξερχόμενων του κράτους, το κέντρον της εμπορικής συνεννοήσεως και οι εμπορευόμενοι θέλουν εύρει όλας τας ευκολίας δια τας εμπορικάς των υποθέσεις. Εις αυτήν θέλουν συρρεύσει έμποροι και πωληταί, ένθεν μεν αφ' ολοκλήρου της Ελλάδος ένθεν δε εκ των γειτονικών επαρχιών της Οθωμανική Επικρατείας, ήτοι της Θεσσαλίας, Μακεδονίας και Ηπείρου...''

Ο Λαμιώτης έμπορος Βαγγέλης Κατσαντώνης μαζί με το προσωπικό του μπροστά απ' το εμπόρευμα τους που το διαφημίζουν με το δικό τους τρόπο. (Φωτογραφίες παζαριών γειτονικών κωμοπόλεων στα 1940 και 1947)

 

  Τούτη η πανηγύρη συνεχίζει ακόμα και σήμερα και γίνεται κάθε χρόνο από τις 9 μέχρι τις 16 το Σεπτέμβρη.



   Ο αρχικός χώρος και των δύο παζαριών ήτανε στην Πλατεία Λαού - Ερμού λεγότανε τότε - και την τριγύρω περιοχή. Αργότερα απ' τις αρχές του αιώνα μέχρι το 1969, το στέκι τους ήτανε στην Πλατεία Πάρκου - το Σταροπάζαρο. Σήμερα στεγάζεται στον περίγυρό της Έκθεσης. Τα δε ζωοπάζαρα μέχρι τη δεκαετία του ΄50 βολεύονταν στις πλαγιές των λόφων κοντά στο Αραπόρεμα, μα σαν κτίστηκαν σπίτια και πυκνόκατοικήθηκε ο τόπος έδιωξαν τα ζώα - κύρια μουλάρια και γαϊδούρια - για την περιοχή της Ξηριώτισσας.

''Χαλβά, ζεστό χαλβά, χαλβά Φαρσάλων'', φωνάζει ο έμπορος σ' ένα απ' τα παζάρια μας. (Φωτογραφία στα 1977)


   Τα παζάρια της Λαμίας και ξακουστά ήτανε και πλούσια. Καθόλου φτωχά και αχαμνά. Εδώ έβρικσες ό,τι μπορούσες να βάλεις με το νου σου. Να ένα μικρό δείγμα, έτσι για παράδειγμα: τσέργες, φλοκάτες, πανωσέντονα και κατωσέντονα, αλλαξιές αργαλείσιες και φράγκικες, σκούφιες και τσαρούχια, μπόλκες, πάντες και λογιών στρωσίδια, ταβλαμπάδες, αδράχτια, ρόκες, τσίτσες, κουδούνια, γαλότσες, γεωργικά εργαλεία, σκεύη για τα μαγειριά κ.λ.π. κι από τρόφιμα: ταχίνι, χουρμάδες, χαρούπια, σουσαμόλαδο, τουλουμοτύρι, δαμάσκηνα, χαβιάρι... Ακόμα και χρυσόδετα βιβλία που τυπώνονταν στη Βενετία, στο καλύτερο τυπογραφείο της εποχής του Γιαννιώτη Νικολάου Γλυκή - σώζονται κάμποσα σήμερα στον Ιερό Ναό της Παναγίας Δέσποινας.

Το ζωοπάζαρο της Λαμίας ήταν ξακουστό. Εδώ έρχονταν τσαμπάσηδες και γύφτοι για ''τράμπα και πανωτίμ''. Η αρχική του θέση ήταν το Αραπόρεμα, από εκεί μεταφέρθηκε δίπλα στην Ξηριώτισσα, απ' όπου και η φωτογραφία στα 1980


Κουδούνια, κυπριά, μεγάλα και μικρά, που το καθένα απ΄αυτά βγάζει ήχο σε διαφορετική νότα και που πολλά μαζί κάνουν μια τέλεια αρμονία. (Φωτογραφία στα 1980)


   Το βδομαδιάτικο παζάρι, που γίνεται κάθε Σάββατο, ξεκίνησε στα 1834. Σε τούτο πρόστρεχαν έμποροι, παραγωγοί και αγοραστές απ' όλη τη Φθιώτιδα και ήτανε ένα παζάρι μικρογραφία των χρονιάρικων. Σήμερα το λέμε Λαϊκή Αγορά, με σκοπό την αγοραπωλησία ζαρζαβατικών και φρούτων.

Οδός Φειδίου στα 1952. Στενοσόκακο που συνδέει τις οδούς Σατωβριάνδου και Λεωσθένους. Κάποτε ήταν ο χώρος των παζαριών των μικρών ζώων: γουρουνιών, κατσικιών κι αρνιών. Η ζήτησή τους ήταν πολύ μεγάλη καθώς ήτανε ανάγκη μα και έθιμο κάθε οικογένειας - κύρια στα χωριά - να 'χει το ίδιο θρεφτάρι. Θα βόλευαν την κατάσταση σε κάποιο οικογενειακό γιορτάσι ή τρανή χριστιανική γιορτή


Να πώς, για αιώνες τώρα, στεγάζεται το φθινοπωρινό μας παζάρι, και πώς οι παζαριώτες στήνουν τις παράγκες τους και εκθέτουν την πραμάτεια τους. (Φωτογραφία στα 1980)


   Εκτός όμως απ' τη βοήθεια στην οικονομία του τόπου, τα παζάρια έφερναν και ένα κοινωνικό ανέβασμα καθώς οι ντόπιοι έρχονταν σε επαφή με τους ξενόφερτους, που κουβάλαγαν μέσα τους κάποιες, ίσως διαφορετικές, ιδέες κι αντιλήψεις και που μέσα απ' τα ίδια τα προϊόντα πέρναγε το είναι του δημιουργού κι όχι η άψυχη μηχανή, και η ντοπιολαλιά πλούτισε με το λεξιλόγιο των εμπόρων και των ετεροδημοτών παζαριωτών. Ήταν ένας θεσμός που σίγουρα πρόσφερε σε κάθε βαθμίδα της ανθρώπινης ύπαρξης

ΠΗΓΗ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ
Νικ. Ταξ. Δαβανέλλος στο βιβλίο του "ΛΑΜΙΑ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ"

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΟΣ kaliterilamia.gr

Share on Google Plus

Σχετικά με Καλύτερη Λαμία

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου