Ο Έφηβος των Αντικυθήρων: Ένας πίνακας ζωγραφικής του Λαμιώτη Σπύρου Ζγαντζούρη


"Ο ΈΦΗΒΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ"...

100Χ70 Μελάνια οινοπνεύματος+μαρκαδόροι...

Ο «Έφηβος των Αντικυθήρων» είναι ένα από τα ωραιότερα αρχαία ελληνικά αγάλματα. Ο εντοπισμός του το 1900 στον βυθό της θάλασσας από σφουγγαράδες ήταν μια μεγάλη ανακάλυψη και η  «ανασύστασή» του υπήρξε μια ακόμα μεγαλύτερη πρόκληση για συντηρητές, γλύπτες και αρχαιολόγους.

Αρχικά έχει ερμηνευτεί ως Απόλλωνας, «Λόγιος» Ερμής που κρατά κηρύκειο και ρητορεύει, Ηρακλής με ρόπαλο ή λεοντή ή κάποιος νικητής αθλητής που φέρει ως έπαθλο σφαιρικό ληκύθιο, σφαίρα, στεφάνι, φιάλη ή μήλο. Επειδή κατά την ανάσυρση του αγάλματος δεν εντοπίστηκαν τα αντικείμενα που έφερε κάποτε στα χέρια του, η τεκμηρίωση μετατράπηκε σε γρίφο.

Τελικά η πλειοψηφία των μελετητών διχάστηκε ανάμεσα σε δύο επικρατέστερες απόψεις. 

Η πρώτη που διατυπώθηκε αρχικά από τον Ι. Σβορώνο, ταυτίζει τη μορφή με τον Αργείο ήρωα Περσέα, ο οποίος επιδείκνυε με το δεξί χέρι την κεφαλή της Μέδουσας Γοργούς, κρατώντας τη από τα μαλλιά, ενώ στο άλλο θα κρατούσε τη χαλύβδινη άρπη με την οποία την αποκεφάλισε.

Η ερμηνεία αυτή βασίστηκε σε ανάλογες παραστάσεις σε αγγεία, αλλά κυρίως σε νομίσματα και δακτυλιόλιθους του Άργους των ρωμαϊκών χρόνων. Απουσιάζουν, ωστόσο, από το γλυπτό απαραίτητα προσδιοριστικά στοιχεία, όπως η χλαμύδα, τα φτερωτά σανδάλια και η μαγική κυνή του Άδη, που καθιστούσε τον ήρωα αόρατο.

Η δεύτερη άποψη, που διατυπώθηκε αρχικά από τον Β. Στάη, ταυτίζει τον Έφηβο με τον Τρώα πρίγκηπα Πάρη, ο οποίος κρατούσε στο προτεταμένο δεξί χέρι το μήλον της Έριδος και στο αριστερό το τόξο-σύμβολο του φόνου του Αχιλλέα.

Η δεύτερη ερμηνεία συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν την πολύπλευρη φύση του Πάρη, ως κριτή των θεαινών, εραστή της Ελένης και δολοφόνου του Αχιλλέα, και βρίσκει έρεισμα στην περιγραφή του Πλινίου για ένα άγαλμα του Πάρη, που ήταν έργο του γλύπτη Ευφράνορα. Εντύπωση προκαλεί, ωστόσο, η απουσία βασικών προσδιοριστικών στοιχείων του ήρωα, όπως του δόρατος, της χλαμύδας και του φρυγικού πίλου. 

Γρίφος και ο καλλιτέχνης που το κατασκεύασε.

Η απόδοσή του, ωστόσο, σε συγκεκριμένο καλλιτέχνη διχάζει τους ερευνητές. Αποδίδεται σε πελοποννησιακό εργαστήριο και ίσως είναι έργο του γλύπτη Ευφράνορα, από τη Σικυώνα της Κορινθίας, τα έργα του οποίου χαρακτηρίζονται για τις αττικές τους επιρροές. Ένα άλλο σενάριο θέλει το άγαλμα να ανήκει σε κάποιον καλλιτέχνη του κύκλου του διάσημου Πάριου γλύπτη Σκόπα. Η πλειοψηφία πάντως των ερευνητών, που θεωρεί τον «Έφηβο των Αντικυθήρων» έργο της αργειοσικυώνιας σχολής των συνεχιστών του Πολύκλειτου, προτιμά να τον αποδίδει στον Σικυώνιο Κλέωνα, γλύπτη της «τρίτης γενιάς» καλλιτεχνών της σχολής, στην «πορεία προς τον Λύσιππο».



Από το Blogger.