Πόσοι είναι οι Έλληνες που πλήρωσαν με τη ζωή τους την περιπέτεια της Κατοχής; Στο ερώτημα αυτό δεν έχει υπάρξει ως σήμερα οριστική και συγκεκριμένη απάντηση. Οι κατά προσέγγιση στατιστικές που έχουν δημοσιευθεί φθάνουν τον αριθμό των νεκρών περίπου στο μισό εκατομμύριο, χωρίς στον αριθμό αυτό να συμπεριλαμβάνονται οι περίπου 30.000 νεκροί του ελληνοϊταλικού πολέμου και της γερμανικής εισβολής.
Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, 55 χρόνια από τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία είναι μερικού χαρακτήρα και δεν καλύπτουν όλες τις περιοχές διαβίωση; και δράσης του ελληνισμού κατά τη διάρκεια του πολέμου στον ελλαδικό χώρο και στο εξωτερικό, ούτε όλα τα «πεδία θανάτου», δηλαδή της πείνας, της αντίστασης. των αντιποίνων, της αιχμαλωσίας, της ομηρείας, του ολοκαυτώματος στις κατά περιόδους περιοχές ευθύνης των κατακτητών.
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι κατά προσέγγιση απώλειες Ελλήνων θα μπορούσαν να συνοψισθούν στον πίνακα I.
![]() |
| Πίνακας I |
Αν στον παραπάνω πίνακα προστεθούν οι νεκροί της πολεμικής περιόδου 1940-41, τότε ο συνολικός αριθμός φθάνει το 7% του πληθυσμού, που αποτελεί και ένα από τα υψηλότερα ποσοστά όλων των εμπόλεμων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, βάζοντας την Ελλάδα στη χορεία των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστό απωλειών, δηλαδή τη Σοβιετική Ένωση, τη Γερμανία, την Πολωνία και τη Γιουγκοσλαβία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ κατά την προ του πολέμου δεκαετία ο πληθυσμός παρουσίαζε αύξηση 1,5% ετησίως κατά μέσον όρο, αντιθέτως κατά την περίοδο 1940-1946 παρουσίασε μείωση με μέσο όρο 2% ετησίως.
Ο ρυθμός θανάτων δεν είναι σταθερός ούτε καθ' όλη τη διάρκεια της Κατοχής ούτε σε όλες τις περιοχές της χώρας.
Τρεις υπήρξαν οι αρχές Κατοχής στον ελληνικό χώρο: η γερμανική, η ιταλική, η βουλγαρική, και η «μισή» της Εθνικής Αλβανικής Επιτροπής των Τσάμηδων στη Θεσπρωτία. Η καθεμιά είχε αυξομειούμενους χώρους ευθύνης, ανάλογα με τις πολεμικές εξελίξεις, καθώς και διαφορετικά κίνητρα και σκοπούς συμπεριφοράς έναντι των Ελλήνων. Ακόμα, υπήρχαν περιοχές με διαφορετικό νομικό καθεστώς (Ιόνια Νησιά και Θράκη-Ανατολική Μακεδονία) από την υπόλοιπη χώρα, στην οποία τυπικά ίσχυε η Ελληνική Πολιτεία της κατοχικής κυβέρνησης των Αθηνών και κατίσχυαν τα στρατεύματα των κατακτητών.
Η ΠΕΙΝΑ
Αυτή η πολυδιάσπαση του ελληνικού χώρου ήταν, με τις οικονομικές της συνέπειες, μια από τις κυριότερες αιτίες της πείνας, μαζί με τη λεηλασία των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρα; από τη Γερμανία και την Ιταλία, την απόσπαση από το εθνικό εισόδημα της γεωργικής παραγωγή; Θράκης και Ανατολικής Μακεδονίας που επέβαλε η Βουλγαρία και τον αποκλεισμό που επέβαλαν στην Ελλάδα οι σύμμαχοι της. Η πείνα έπληξε, κυρίως τον χειμώνα του 1941-42 τα πτωχά και μεσαία στρώματα του πληθυσμού στην Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή της, στη Θεσσαλονίκη και σε νησιά του Αιγαίου. Η κοινωνική διάσταση της πείνας κατά την Κατοχή δεν έχει επαρκώς διερευνηθεί, Είναι ωστόσο χαρακτηριστικό το δεδομένο ότι ενώ το κόστος συντηρήσεως στην Αθήνα έφθασε σε αστρονομικές τιμές of δραχμές, το κόστος αυτό αποτιμώμενο σε χρυσές λίρες, κατά τη διάρκεια της Κατοχής μειώθηκε σε σύγκριση με την αμέσως προ του πολέμου περίοδο, φθάνοντας κατά μέσον όρο τις δύο χρυσές λίρες μηνιαίως το άτομο. Τούτο σημαίνει ότι μια τετραμελής οικογένεια που διέθετε χρυσές λίρες μπόρεσε να συντηρηθεί, ξοδεύοντας περίπου 336 χρυσές λίρες συνολικό και για τους 42 μήνες της Κατοχής.
Μια αριθμητική εικόνα των αποτελεσμάτων της πείνας στην Αθήνα και τον Πειραιά, μας δίνει ο ακόλουθος πίνακας διεθνούς ανθρωπιστικής οργανώσεως II:
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την πιο μαύρη περίοδο, δηλαδή της πείνας του 1941-42, όχι μόνον οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις, αλλά και οι γεννήσεις παρουσιάζονται μειωμένες σε σχέση με τα επόμενα δύο έτη.
Σύμφωνα με τον πίνακα Ι, η δεύτερη μετά τους θανάτους από πείνα κατηγορία μη φυσιολογικών θανάτων είναι των φυλακισμένων και των μαχόμενων. Υπολογίζονται χονδρικά σε 100.000. Η κατηγορία αυτή είναι με αδιευκρίνιστα όρια. καθώς δεν είναι γνωστό αν περιλαμβάνονται όλοι οι αντιστασιακοί που έπεσαν σε μάχες ή συγκρούσεις με τους κατακτητές σε όλες τις περιοχές της χώρας, ή οι δολοφονηθέντες κατά τη διάρκεια επιδρομής αντιποίνων στην Κάνδανο, τα Καλάβρυτα, το Δίστομο, το Κομμένο και τους άλλους τόπους μαρτυρία. Ακόμα είναι άγνωστο αν περιλαμβάνονται οι νεκροί από τους βομβαρδισμούς του Αξονος, αλλά και των Συμμάχων, στον Πειραιά και το Χασάνι. Υποτίθεται ότι στην κατηγορία «μαχόμενου» περιλαμβάνονται οι 1.100 Έλληνες νεκροί των δυνάμεων της Μέσης Ανατολής και οι 3.500 νεκροί του Εμπορικού Ναυτικού. Η τρίτη μεγάλη κατηγορία είναι οι εκτελεσθέντες. Σύμφωνα με τον πίνακα Ι φθάνουν τις 70.000. Ωστόσο, μια άλλη στατιστική δίνει για ολόκληρο τον ελληνικό χώρο τα στοιχεία που απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα III:
Η τέταρτη μεγαλύτερη κατηγορία είναι οι Έλληνες Εβραίοι, οι οποίοι σύρθηκαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως της Μεσευρώπης και οι περισσότεροι θανατώθηκαν εκεί, θύματα της «τελικής λύσης». Το μεγαλύτερο πλήγμα υπέστησαν οι εβραϊκές κοινότητες της Θεσσαλονίκης (που ήταν η πολυπληθέστερη) και των Ιωαννίνων, ενώ μία κοινότητα, της Ζακύνθου, δεν γνώρισε τους διωγμούς των Γερμανών. προστατευμένη από τους χριστιανούς. Σύμφωνα με τον πίνακα I θανατωθέντες Έλληνες Εβραίοι φθάνουν τις 60.000. Μια νεώτερη στατιστική για τους Εβραίους που οι γερμανικές και οι βουλγαρικές αρχές εκτοπίσαν από την Ελλάδα συνοψίζεται, στον ακόλουθο πίνακα IV:
Συνοψίζοντας, στις περίπου 490.000 των Ελλήνων που εκτελέσθηκαν, δολοφονήθηκαν, εξοντώθηκαν ή πέθαναν μαχόμενοι κατά την Κατοχή, θα πρέπει να προστεθούν οι περίπου 650 νεκροί των Ταγμάτων Ασφαλείας που συντάχθηκαν με τους κατακτητές, αλλά υπήρξαν ταυτόχρονα θύτες και θύματα της πιο μαύρης περιόδου της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΣΙΓΕΡΑΣ
Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ 1940-1945
7 ΗΜΕΡΕΣ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΑΘΗΝΑ 1999
from ανεμουριον https://ift.tt/2usyc0t
via IFTTT





