[από το «Ιστορικό Λεύκωμα 1970», έκδ. Η Καθημερινή, 1998] Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1970 επιφυλάσσει μια εξαιρετικά δυσάρεστη έκπληξη στην κυπριακή κυβέρνηση. Οκτώ προσωπιδοφόροι του παράνομου «Εθνικού Μετώπου» πραγματοποιούν επιδρομή στις αποθήκες του μεταλλείου Καλαβασού και παίρνουν τεράστιες ποσότητες εκρηκτικών - 2.500 ράβδους δυναμίτη, 250 πυροκροτητές, 700 μέτρα ειδικού βραδύκαυστου φιτιλιού. Πρόκειται για την πιο επικίνδυνη επιχείρηση της οργάνωσης αυτής, η δράση της οποίας έχει αποσταθεροποιήσει την κατάσταση στη μεγαλόνησο κατά τη διάρκεια του 1969. Η μυστηριώδης και αντιφατική αυτή οργάνωση εμφανίστηκε για πρώτη φορά με προκήρυξή της στις 21 Μαρτίου 1969.
Ο ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΕΙ ΤΟ ΕΛΙΚΟΠΤΕΡΟ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ ΟΤΑΝ ΕΓΙΝΕ Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ, ΣΤΙΣ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ 1970.
Πραγματικός καθοδηγητής της ήταν η ΚΥΠ του ελληνικού δικτατορικού καθεστώτος και το 2ο Γραφείο του Γενικού Επιτελείου της Εθνοφρουράς, δηλαδή των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο. Μέλη της, όμως, ήταν μόνο Κύπριοι, όχι μόνο ακροδεξιοί αλλά και υποστηρικτές του Μακαρίου. Μάλιστα, ο ίδιος ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος θα παραδεχθεί αργότερα ότι πριν εμφανιστεί δημόσια το «Εθνικό Μέτωπο» υπήρξε επαφή του με την ηγεσία της οργάνωσης. «Αυτοί οι ανόητοι ήρθαν και μου είπαν πως σκόπευαν να κάμουν μια κίνηση με εθνικούς σκοπούς. Τους είπα πως δεν ήταν επιλήψιμο να επιδιώκουν εθνικούς σκοπούς. Ομως πήγαν και έκαναν μια συμμορία», δήλωσε ο Μακάριος σε δημοσιογράφους. Το γεγονός ότι το «Εθνικό Μέτωπο» στις προκηρύξεις του επετίθετο με οφοδρότητα εναντίον του φανατικού εχθρού πλέον του Μακαρίου, τέως παντοδύναμου υπουργού Εσωτερικών Πολύκαρπου Γεωρκάτζη, συνιδρυτή και οργανωτικού γραμματέα του Συντηρητικού Ενιαίου Κόμματος, του Γλαύκου Κληρίδη, προέδρου της Βουλής και του Ενιαίου Κόμματος, και του Τάσσου Παπαδόπουλου, δεύτερου στην ιεραρχία του κόμματος αυτού, ενώ αντιθέτως οι προκηρύξεις της οργάνωσης ήταν σαφώς φιλικές προς τον Μακάριο, δημιούργησε τη φήμη ότι αρχηγός του «Εθνικού Μετώπου» ήταν ο ίδιος ο Μακάριος! Η συναίνεση του Μακαρίου στην ίδρυση της οργάνωσης, με την ελπίδα ότι αυτή θα μπορούσε να αντισταθεί δυναμικά σε περίπτωση πραξικοπήματος εναντίον του από τον πανίσχυρο Γεωρκάτζη, ο οποίος εξακολουθούσε να ελέγχει απολύτως την κυπριακή αστυνομία, ενώ η χούντα είχε τον έλεγχο του στρατού, δημιούργησε εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του «Εθνικού Μετώπου». Χουντικοί, γριβικοί, αντιμακαριακοί κάθε απόχρωσης αλλά και φιλομακαριακοί (!) πύκνωναν ταχύτατα τις γραμμές της. Ειδικά η διάβρωση της κυπριακής αστυνομίας υπερβαίνει κάθε όριο. Με το «Εθνικό Μέτωπο» συνεργάζονται μέχρι και ο διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Γεώργιος Γεωργιάδης ή ο υπεύθυνος επιχειρήσεων του αρχηγείου της Αστυνομίας Μιχαλάκης Παντελίδης, ο οποίος έγινε αρχηγός Αστυνομίας μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο το 1974. Μάλιστα, ο εκ των ηγετών του Μετώπου Αντρέας Γαστριώτης θα αποκαλύψει αργότερα ότι είχε επανειλημμένες συναντήσεις με τον ίδιο τον υπουργό Εσωτερικών Επαμεινώνδα Κωμοδρόμο για να συζητήσουν θέματα σχετικά με τη δράση της οργάνωσης. Η ηγεσία του «Εθνικού Μετώπου» αποθρασύνθηκε τόσο, ώστε αποφάσισε να εξουδετερώσει τον αρχηγό της Αστυνομίας Χαράλαμπο Χασάπη, ο οποίος δεν ήταν συνεργάσιμος. Την Πρωτομαγιά του 1969 έγινε δολοφονική απόπειρα εναντίον του και μάλιστα ένας εκ των δύο δραστών ήταν ο αστυνομικός Λοΐζος Χατζηλοΐζου, ειδικός στην αχρήστευση εκρηκτικών μηχανισμών. Παρόλο που ο τραυματισθείς στην κοιλιακή χώρα X. Χασάπης επέζησε, το σχέδιο των συνωμοτών στέφθηκε από επιτυχία, γιατί ο X. Χασάπης πήρε μακρόχρονη άδεια και αποσύρθηκε από την ενεργό υπηρεσία, παραιτούμενος από τη θέση του αρχηγού, στην οποία τον αντικατέστησε ο υπαρχηγός Σάββας Αντωνίου. Θορυβημένος από τη δολοφονική απόπειρα ο Μακάριος, άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι η δράση του «Εθνικού Μετώπου» υπηρετούσε άλλους σκοπούς ή τουλάχιστον εκτροχιαζόταν από την κατεύθυνση που αυτός θεωρούσε πολιτικά συμφέρουσα. Ετσι, σε σύσκεψη με συμμετοχή του υπουργού Εσωτερικών Επ. Κωμοδρόμου και 25 περίπου αξιωματικών της Αστυνομίας, στις 14 Μαίου 1969, ζητεί από την Αστυνομία να εξαρθρώσει την οργάνωση αυτή. «Αυτό είναι αδύνατο, διότι σε κάθε βήμα της, η Αστυνομία συναντά υψηλά ιστάμενα πρόσωπα του κράτους», δηλώνει παριστάμενος αξιωματικός. Το υπουργείο Εσωτερικών δεν κάνει τίποτα και ο Μακάριος δίνει εντολή στον έμπιστό του ανώτερο υπαστυνόμο Φίλιππο Ευρυπίδου να αρχίσει τις προετοιμασίες για τη συγκρότηση εφεδρικού αστυνομικού σώματος, εντελώς ανεξάρτητου από την πλήρως διαβρωμένη Αστυνομία, με στόχο την πάταξη του «Εθνικού Μετώπου». Ομως, στις 27 Ιουλίου 1969 ο Ευρυπίδου εκτελείται από δύο δολοφόνους αστυνομικούς, μέλη της οργάνωσης, η οποία στις 10 Αυγούστου τοποθετεί βόμβα μεγάλης ισχύος κάτω από την αίθουσα συνεδριάσεων της κυπριακής Βουλής. Δέκα μέρες αργότερα, στις 21 Αυγούστου 1969, το «Εθνικό Μέτωπο» επιχειρεί να δολοφονήσει τον Κύπριο κυβερνητικό εκπρόσωπο Μιλτιάδη Χριστοδούλου. Ευτυχώς, οι τρεις σφαίρες που βρίσκουν τον Μ. Χριστοδούλου τον τραυματίζουν επιπόλαια. Στις 28 Αυγούστου το υπουργικό συμβούλιο κηρύσσει παράνομη την οργάνωση, ενώ για πρώτη φορά βοά η Κύπρος από τις φήμες ότι το δικτατορικό καθεστώς της Αθήνας βρίσκεται πίσω από τις δολοφονικές επιθέσεις. Στις 27 Οκτωβρίου 1969 σημειώνονται δύο εκρήξεις βομβών στην περίβολο του Προεδρικού Μεγάρου της Κύπρου. Η χούντα διοχετεύει στον Μακάριο την πληροφορία ότι οι εκρήξεις είναι έργο του αστυνομικού Κυριάκου Πατατάκου, του πιο στενού και αφοσιωμένου συνεργάτη του Π. Γεωρκάτζη, δημιουργώντας έτσι στον αρχιεπίσκοπο ύψιστη ανασφάλεια επικείμενου «γεωρκατζικού» πραξικοπήματος. Ταυτόχρονα, οι δικτάτορες προσφέρουν... «ασφάλεια» στον Μακάριο, προτείνοντάς του τη δυνατότητα να μπορεί το κυπριακό υπουργικό συμβούλιο σε έκτακτες περιστάσεις να ζητάει τη βοήθεια της Εθνικής Φρουρός, δηλαδή του ελληνικού στρατού που σταθμεύει στην Κύπρο και έτσι να έχει συντριπτική στρατιωτική υπεροχή έναντι οποιοσδήποτε επίδοξου Κύπριου πραξικοπηματία! Μια ακόμη απόπειρα δολοφονίας, του αστυνομικού Φάνη Βύρωνος, τα χαράματα της 25 Νοεμβρίου 1969, συνεισφέρει στον παραμερισμό και των τελευταίων δισταγμών του Μακαρίου. Στις 2 Δεκεμβρίου καλεί όλους τους βουλευτές στο Προεδρικό Μέγαρο και τους πειθαναγκάζει, παρά τις αντιρρήσεις και τις ενστάσεις αρκετών, να συναινέσουν στην υπερψήφιση σχετικού νόμου. Τη μεθεπομένη, 4 Δεκεμβρίου, η Βουλή ψηφίζει ομόφωνα και χωρίς καν συζήτηση τον «Περί Εθνικής Φρουράς Νόμο (Ειδικαί Διατάξεις)». «Διά του προτεινομένου νόμου σκοπείται η παροχή δυνητικής εξουσίας εις τον υπουργόν Εσωτερικών όπως χρησιμοποιή, όταν κρίνη τούτο σκόπιμον διά σκοπούς ασφαλείας, ζωής ή περιουσίας, και τη εγκρίσει του υπουργικού συμβουλίου, άνδρας της Εθνικής Φρουράς διά καθήκοντα εν σχέσει προς την εσωτερικήν ασφάλειαν της Δημοκρατίας...», αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση. Η χούντα έχει πετύχει τον στόχο της, τη δημιουργία δηλαδή του θεσμικού πλαισίου για «νόμιμη» πραξικοπηματική δράση των στρατευμάτων της στην Κύπρο, όταν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες εσωτερικής αναταραχής. Μέσα σε αυτό το κλίμα λαμβάνει χώρα η επιδρομή του «Εθνικού Μετώπου» την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1970, προς απόκτηση εκρηκτικών για τις επιχειρήσεις του. Με μια εκπληκτική κίνηση, ο υπουργός Εσωτερικών Επαμεινώνδας Κωμοδρόμος αποκρύπτει (!) το γεγονός από τον πρόεδρο Μακάριο, ο ο οποίος ανυποψίαστος αναχωρεί στις 10.55 το πρωί της Παρασκευής, 2 Ιανουάριου, για την Αθήνα, καθ’ οδόν προς πολυήμερη περιοδεία του σε αφρικανικές χώρες. Είναι προφανές ότι έχουν τεθεί σε κίνηση οι μηχανισμοί της ανωμαλίας. Μόλις φεύγει από την Κύπρο ο Μακάριος, ο Επ. Κωμοδρόμος ενημερώνει τον προεδρεύοντα Γλαύκο Κληρίδη, ο οποίος συγκαλεί εκτάκτως το υπουργικό συμβούλιο για τις 3 το μεσημέρι και μόνο τότε ενημερώνεται ο Κύπριος πρόεδρος, ο οποίος όμως βρίσκεται ενώπιον του διλήμματος αν πρέπει να συνεχίσει ή όχι το ταξίδι του. Τυχόν ματαίωσή του και επιστροφή στη Λευκωσία θα κλόνιζε σοβαρά διεθνώς το γόητρο της Κύπρου.
Ο ΚΥΠΡΙΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΝ ΜΕΣΩ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΣΤΙΣ 16 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1970. ΕΧΕΙ ΕΙΔΟΠΟΙΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΑΜΕΣΩΣ ΠΟΛΙΣ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΙ ΣΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ.
Ο δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος συναντάται στην Αθήνα με τον Μακάριο και τον ωθεί προς την επιθυμητή για τη χούντα κατεύθυνση: «Ο Ελλην πρωθυπουργός είπε προς τον Μακαριώτατον: “Χρησιμοποιήσατε εν ανάγκη την Εθνικήν Φρουράν”», μεταδίδει την επομένη ο απεσταλμένος του «Φιλελεύθερου» από την ελληνική πρωτεύουσα. Η εφημερίδα «Μάχη» αναφέρει στις 6 Ιανουαρίου: «Εγκυροι πληροφορίαι μας αναφέρουν ότι ο υπουργός Εσωτερικών και Αμύνης κ. Επ. Κωμοδρόμος προτίθεται να ζητήση από το υπουργικόν συμβούλιον όπως του παράσχη εξουσιοδότησιν διά να χρησιμοποίηση απόσπασμα της Εθνικής Φρουράς, συμφώνως με των υπό του σχετικού νόμου παρεχόμενων εις αυτόν προνοιών, διά να ενίσχυση το αστυνομικόν σώμα εις την εξάσκησιν των πολυπληθών καθηκόντων του...». Στις 7 Ιανουαρίου ένοπλοι προσωπιδοφόροι του «Εθνικού Μετώπου» εισβάλλουν στο καφενείο του χωριού Ομοδος της Λεμεσού και παίρνουν 15 όπλα διαφόρων τύπων και πυρομαχικά από οπαδούς του Γεωρκάτζη. Στις 9 Ιανουαρίου διαρρέει σχέδιο που έχει καταστρώσει η οργάνωση για ένοπλη κατάληψη κυβερνητικών γραφείων σε όλες τις πόλεις της Κύπρου. Την ίδια ημέρα ο Γλ. Κληρίδης συγκαλεί και πάλι το υπουργικό συμβούλιο και προτείνει την ψήφιση νόμου για προληπτική κράτηση υπόπτων μέχρι και τρεις μήνες χωρίς δίκη! Το υπουργικό συμβούλιο εγκρίνει την πρόταση νόμου του Γλ. Κληρίδη, η οποία παραλληλίστηκε με ανάλογο νόμο του βρετανικού αποικιακού καθεστώτος που εφαρμόστηκε εναντίον των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, αλλά έπειτα από αντιδράσεις αναβάλλει την ψήφισή του ώς την επιστροφή του Μακαρίου. Στις 10 Ιανουαρίου ο Γλ. Κληρίδης συναντάται με τον αρχηγό της Εθνικής Φρουράς στρατηγό Ηλία Γερακίνη και την επομένη τα «Νέα» της σοσιαλιστικής ΕΔΕΚ γράφουν σχετικά: «Η Εθνοφρουρά ετέθη εις επιφυλακήν και είναι έτοιμη ανά πάσαν στιγμήν όπως επέμβη και εντός ελάχιστης ώρας συντρίψη οιανδήποτε πραξικοπηματικήν κίνησιν... Υπήρχαν φόβοι και υπόνοιαι ότι παράνομοι οργανώσεις και άλλαι ομάδες, εκμεταλλευόμενοι την απουσίαν του μακαριωτάτου, δυνατόν να απεπειρώντο διενέργειαν πραξικοπήματος προς ανάληψιν της εξουσίας...». Το επόμενο τριήμερο η Κύπρος στρατοκρατείται πλήρως: οδοφράγματα της αστυνομίας, περιπολίες όλης της δύναμης, έρευνες σε σπίτια υπόπτων. «Ενόσω ζω εγώ δεν θα επιτραπή εις τους παρανόμους να μετατρέψουν την Κύπρον εις κράτος ζούγκλας», δηλώνει στις 13 Ιανουαρίου ο Ελ. Κληρίδης σε συνέντευξη Τύπου, αλλά στην πραγματικότητα διαρρέουν αμέσως στο «Εθνικό Μέτωπο» ακόμη και όσα συζητούνται στο υπουργικό συμβούλιο! Στο μεταξύ, ο Μακάριος ειδοποιείται από Αμερικανό διπλωμάτη στο Ναϊρόμπι, ότι ετοιμάζεται απόπειρα δολοφονίας εναντίον του αμέσως μετά την επιστροφή του στην Κύπρο. Το εξομολογείται ο ίδιος αργότερα στην Ιταλίδα δημοσιογράφο Οριάνα Φαλάτσι. Στην πραγματικότητα, η απόπειρα δολοφονίας ετοιμάζεται στην Αθήνα, από όπου ο Μακάριος διέρχεται και παραμένει επί διήμερο πριν επιστρέφει στη Λευκωσία. Ο διοικητής των ελληνικών δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο, αντισυνταγματάρχης Δημήτρης Παπαποστόλου, ο οποίος υποκρίνεται τον φίλο του Μακαρίου, βρίσκεται με άδεια στην Αθήνα. Στις 7 Ιανουαρίου συναντάται με τον Κύπριο φοιτητή της Γεωπονικής Αδάμο Χαρίτωνος, που σπουδάζει στην Αθήνα, και του δίνει όπλο για να δολοφονήσει τον Μακάριο κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, στις 16 Ιανουαρίου, όπως ομολογεί αργότερα ο Χαρίτωνος. Στη συνέχεια το σχέδιο αλλάζει και αποφασίζεται η δολοφονία να γίνει στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεττανία» κατά τη διάρκεια συνάντησης του Μακαρίου με Κύπριους φοιτητές. Τελικά, ούτε αυτό το σχέδιο υλοποιείται. Αντιθέτως, οι άνθρωποι της χούντας στην Κύπρο διαδίδουν ότι υπάρχει σχέδιο δολοφονίας του Μακαρίου αμέσως μετά την επιστροφή του στο νησί. Οι κυπριακές αρχές αλλά και η Εθνική Φρουρά της χούντας λαμβάνουν επιδεικτικά δρακόντεια μέτρα ασφαλείας σε όλο το μήκος της διαδρομής από το αεροδρόμιο ώς το προεδρικό μέγαρο στις 18 Ιανουαρίου, ημέρα επιστροφής του Μακαρίου. Η εβδομαδιαία εφημερίδα «Το Θάρρος» του μετέπειτα πραξικοπηματία Ν. Σαμψών γράφει στις 19 Ιανουαρίου: «Συγκλονιστικαί πληροφορίαι περιήλθον ενωρίς χθες υπ’ όψιν των αρμοδίων αρχών της Κύπρου. Αύται ανέφερον ότι οι κύκλοι της ανωμαλίας εσχεδίαζον την δολοφονίαν του μακαριωτάτου κατά την διαδρομήν του εκ του αεροδρομίου εις Λευκωσίαν. Η πηγή η οποία παρέσχε τας πληροφορίας ήτο σοβαρωτάτη, συνέπεια δε τούτου εκινητοποιήθησαν ειδικαί υπηρεσίαι του Στρατού. Αυτή ήτο και η αιτία διά την οποίαν διά πρώτην φοράν ο Στρατός εζήτησε και ανέλαβε την φρούρησιν του μακαριωτάτου... Ο Στρατός όμως δεν θα παύση επιτηρών την κατάστασιν». Στις 20 Ιανουαρίου και τα σοσιαλιστικά «Νέα» του Β. Λυσσαρίδη έχουν πρώτο θέμα την «ματαιωθείσα δολοφονική απόπειρα κατά του Μακαρίου», η οποία απετράπη επειδή «ελήφθησαν από την Εθνική Φρουρά έκτακτα μέτρα ασφαλείας». Το δικτατορικό καθεστώς της Αθήνας έχει επιτύχει πλήρως τον στόχο του να εμφανισθεί ως... προστάτης του Μακαρίου! Στις 21 Ιανουαρίου τα «Νέα» υπαινίσσονται σαφώς ότι τη δολοφονική απόπειρα είχε σχεδιάσει ο Π. Γεωρκάτζης, ενώ την ίδια νύχτα έξι ένοπλοι κουκουλοφόροι του «Εθνικού Μετώπου» αφοπλίζουν δύο φρουρούς του Διοικητηρίου, τους δένουν σε πάσσαλο, τους παίρνουν τα όπλα και τον ασύρματό τους και αναχωρούν ανενόχλητοι. Παράλληλα αποτυγχάνουν δύο σχέδια δολοφονίας του Μακαρίου, από ανθρώπους του Γεωρκάτζη στις 22 και 26 Ιανουαρίου, χωρίς να ριχτούν πυροβολισμοί, καθώς οι υποψήφιοι εκτελεστές δολοφόνοι διστάζουν την τελευταία στιγμή. Μέσα στο κλίμα αυτό, ο Μακάριος συναινεί και στην πρόταση για πολύμηνη φυλάκιση υπόπτων χωρίς δίκη, η οποία ψηφίζεται σε νόμο στις 29 Ιανουαρίου, με τις ψήφους των βουλευτών του δεξιού κόμματος του Κληρίδη και του αριστερού ΑΚΕΛ, διαφωνούντων των βουλευτών του σοσιαλιστή Β. Λυσσαρίδη και του ακροδεξιού Ν. Σαμψών. Στις 2 Φεβρουαρίου η εφημερίδα «Κύπρος» αποκαλύπτει: «Εχθρικοί προς την Κύπρον δυνάμεις κατήρτισαν σχέδιον διπλής ενώσεως, του οποίου η πλήρης εφαρμογή προβλέπεται έως τον προσεχή Μάρτιον». Στις 17 Φεβρουαρίου παρεμβαίνει η ΕΣΣΔ μέσω δήλωσης του πρακτορείου «Τας», το πλήρες κείμενο της οποίας διανέμεται σε όλα τα κράτη - μέλη του ΟΗΕ, δείγμα της σημασίας που αποδίδει η σοβιετική κυβέρνηση στο θέμα. «Η ένταση της εγκληματικής δραστηριότητας ενάντια στο κυπριακό κράτος δεν είναι καθόλου τυχαία. Αποτελεί συστατικό μέρος ενός γενικού σχεδίου “διευθέτησης” του Κυπριακού ζητήματος με στρατιωτικά μέσα, μιας διευθέτησης που έχει καλλιεργηθεί για πολύ καιρό σε ορισμένους κύκλους του ΝΑΤΟ», υπογραμμίζεται μεταξύ άλλων στη δήλωση. Στις 20 Φεβρουαρίου η «Πράβντα» προειδοποιεί με σχόλιό της τους «ιμπεριαλιστικούς κύκλους του ΝΑΤΟ και τα όργανό τους στην Κύπρο», να μη θίξουν την ανεξαρτησία της Κύπρου. Την ίδια ημέρα η «Ισβέστια» αναδημοσιεύει δημοσίευμα της λιβανέζικης εφημερίδας «Ας Σάαμπ», σύμφωνα με το οποίο «οι τρομοκράτες του “Εθνικού Μετώπου” ετοιμάζουν απόπειρα δολοφονίας του προέδρου Μακαρίου», στο πλαίσιο της προώθησης «σχεδίων νατοϊκής ένωσης - διαμελισμού της Κύπρου και μετατροπής της σε μόνιμη επιθετική βάση του ΝΑΤΟ». Στο μεταξύ, με οργανωτή τον Π. Γεωρκάτζη και εγκέφαλο τον Δ. Παπαποστόλου, οργανώνεται μυστικά η σοβαρότερη επιχείρηση δολοφονίας του Μακαρίου, για το πρωί της 8ης Μαρτίου 1970. Τουλάχιστον τέσσερις ομάδες δολοφόνων, εκ των οποίων η σημαντικότερη αποτελείται από τους Αδάμο Χαρίτωνος, Γιώργο Ταλιαδώρο, Αντώνη Γεναγρίτη και Πολύκαρπο Πολυκάρπου, παίρνουν θέσεις τα χαράματα εκείνης της Κυριακής σε σημεία γύρω από την Αρχιεπισκοπή. Γνωρίζουν ότι ο Μακάριος στις 7 το πρωί θα επιβιβαστεί σε ελικόπτερο, με μοναδικό συνοδό τον χειριστή του ελικοπτέρου Ζαχαρία Παπαδογιάννη, για να μεταβεί στον Μαχαιρά για να τελέσει μνημόσυνο για την επέτειο του θανάτου του ήρωα του απελευθερωτικού αγώνα της Κύπρου, Γρήγορη Αυξεντίου. Στις 7.05 ακριβώς ο Μακάριος κατεβαίνει τα σκαλοπάτια της αρχιεπισκοπής και ετοιμάζεται να μπει στο ελικόπτερο. Ο Ταλιαδώρος ζητεί από τον Χαρίτωνος την άδεια να πυροβολήσει. «Οχι, εντολή του Παπαποστόλου είναι να σηκωθεί το ελικόπτερο στο ύψος της αρχιεπισκοπής», του απαντά εκείνος, όπως διηγείται αργότερα στον δημοσιογράφο Μακάριο Δρουσιώτη και αναφέρει αυτός στο εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του «Η “εισβολή” της χούντας στην Κύπρο», το οποίο αποτελεί αναμφίβολα την πληρέστερη αποκαλυπτική εξιστόρηση των γεγονότων αυτής της περιόδου και από το οποίο έχουν αντληθεί πολλά στοιχεία αυτού του θέματος του Ιστορικού Λευκώματος της «Καθημερινής». Μόλις το ελικόπτερο φθάνει στο ύψος της στέγης του κτιρίου της αρχιεπισκοπής, ο Χαρίτωνος πατάει πρώτος τη σκανδάλη του οπλοπολυβόλου «Μπρεν» αδειάζοντας 27 σφαίρες εναντίον του στόχου. Οκτώ ακόμη σφαίρες φεύγουν από το Μ1 του Αντώνη Γεναγρίτη και δύο από το «Ενφιλντ» του Γ. Ταλιαδώρου.Ο πιλότος του ελικοπτέρου διηγείται πολύ αργότερα: «Στην αρχή δεν μπορούσα να συνειδητοποιήσω τι έγινε. Κρότους άκουγα αλλά και το ελικόπτερο ακουγότανε καλά. Αυτά όμως σε δευτερόλεπτα. Οταν αγρίεψαν τα πράγματα, κτυπήθηκα κι εγώ. Πετάχτηκα από το κάθισμα. Νόμισα ότι ήταν βόμβα, αφού είχα κάποιες υποψίες. Εκείνη τη στιγμή αισθάνθηκα ένα μεγάλο βάρος. Ενιωσα την καταστροφή στα σωθικά μου. Ενιωσα να καταρρέω. Οπως μου είπαν και οι γιατροί, αργότερα, είχε χυθεί, μέσα σε ένα λεπτό, όλο μου το αίμα. Ο Μακαριώτατος δεν ήξερε ότι κτυπήθηκα και ούτε του το είπα. Οταν κατάλαβα ότι δεν άντεχα άλλο και το ελικόπτερο έβγαζε καπνούς, είπα στον Μακαριότατο ότι έπρεπε να προσγειωθούμε πάση θυσία. Ο Μακάριος δεν μίλησε. Παρ’ ολίγον να κτυπούσαμε σε μια στέγη ενός παλιού σπιτιού, απέναντι από την Αρχιεπισκοπή, σε κάποια στιγμή που έχασα τις αισθήσεις μου. Οταν μας κτύπησαν, άρχισα να ψάχνω για χώρο να προσγειωθώ. Κι έβλεπα μόνο σπίτια χωρίς αυλές. Από μακριά είδα ένα άνοιγμα που δεν το ήξερα προηγουμένως, επειδή ποτέ δεν έφευγα απ’ εκεί. Σ’ εκείνο το σημείο υπήρχε ένα παλιόσπιτο ετοιμόρροπο, το οποίο λίγες μέρες προηγουμένως είχε κατεδαφιστεί. Και έτσι φανήκαμε τυχεροί. Ομως ήταν πολύ δύσκολο να προσγειωθώ σε εκείνο το σημείο, διότι το ελικόπτερο είχε μια ταχύτητα η οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να σταματήσει.
ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΝΑ ΣΩΣΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΙΛΟΤΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΤΗΚΕ ΒΑΡΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΦΑΙΡΕΣ ΤΩΝ ΕΠΙΔΟΞΩΝ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ.
Εκανα πράγματα τα οποία ούτε όταν ήμουν στα καλά μου δεν έκανα. Ετσι κατάφερα να ελέγξω την ταχύτητα του ελικοπτέρου. Καταλάβαινα πλέον ότι δευτερόλεπτο δευτερόλεπτο ο θάνατος πλησιάζει. Και είπα: Μακαριότατε, προσγειωνόμαστε. Εφτασα στο άδειο οικόπεδο και με διάφορους ελιγμούς κατάφερα να αναστείλω την κίνηση προς τα μπρος. Κακήν κακώς έφερα το ελικόπτερο, πάνω από το οικόπεδο. Εκανα όμως μια βαριά προσγείωση, αρχάριου. Οταν ήμουν ακόμα στον αέρα, θυμάμαι χαρακτηριστικά, παρακαλούσα την Παναγία να φτάσουμε γρήγορα στο έδαφος. Ημουν σε μια κατάσταση κατάρρευσης. Διερωτώμουν αν θα φτάσουμε ποτέ στο έδαφος. Μόλις προσγειωθήκαμε, φώναξα στον Μακαριώτατο να τρέξει για να σωθεί. Πράγματι, άνοιξε την πόρτα και με βήμα ταχύ άρχισε να απομακρύνεται. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε καταλάβει ότι ήμουν κτυπημένος. Εγώ προσπαθούσα να βγω, αλλά δεν μπορούσα από την αδυναμία μου. Σημειώστε ότι η πόρτα ανοίγει με το μικρό δακτυλάκι του χεριού. Τελικά με μεγάλη προσπάθεια κατάφερα να ανοίξω, βγήκα και σωριάστηκα στο έδαφος. Φώναξα τότε στον Μακαριώτατο και τότε γύρισε, με είδε και έτρεξε κοντά μου. Αρχισε να με τραβά μακριά από το ελικόπτερο και να φωνάζει βοήθεια». Με δύο αυτοκίνητα περίοικων ο Μακάριος, που δεν έχει πάθει τίποτε, και ο βαριά τραυματισμένος πιλότος μεταφέρονται χωρίς καμιά προστατευτική συνοδεία στο νοσοκομείο. Λίγα λεπτά αργότερα ο Μακάριος βλέπει εμβρόντητος να μπαίνει στο νοσοκομείο ο Δ. Παπαποστόλου, ο οποίος κανονικά έπρεπε να βρισκόταν στον Μαχαιρά! Αρνείται την προσφορά του συνωμότη να τον συνοδεύσει στο Προεδρικό Μέγαρο και απαιτεί να μεταβούν στο κτίριο της αρχιεπισκοπής. Από εκεί αναχωρεί με αυτοκίνητο για τον Μαχαιρά, δίνοντας εντολή στον υπουργό Εσωτερικών Επ. Κωμοδρόμο να συλληφθεί αμέσως ο Π. Γεωρκάτζης ως εγκέφαλος της οργάνωσης της δολοφονικής απόπειρας. Στην Κύπρο, όμως, δεν υπάρχει άνθρωπος που να τολμήσει να συλλάβει τον Γεωρκάτζη. Απλώς ερευνάται το σπίτι του και φυσικά δεν βρίσκεται τίποτε ενοχοποιητικό.
Η ΣΟΡΟΣ ΤΟΥ Π. ΓΕΩΡΚΑΤΖΗ ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΝΕΚΡΟΤΟΜΕΙΟ.
Μόνο δύο περίστροφα, τα οποία του είχε δώσει ο ίδιος ο Μακάριος επιστρέφοντας από την Αμερική, όπου του τα είχαν δωρίσει. Το απόγευμα της ίδιας μέρας η Αστυνομία συλλαμβάνει τον Γεώργιο Ταλιαδώρο και τον Αδάμο Χαρίτωνος, ενώ τρεις μέρες αργότερα, στις 11 Μαρτίου, συλλαμβάνει και τα άλλα δύο μέλη της ομάδας των επίδοξων δολοφόνων, τον Α. Γεναγρίτη και τον Π. Πολυκάρπου, μαζί με τον στενότατο συνεργάτη ίου Π. Γεωρκάτζη και πρακτικό οργανωτή της απόπειρας Αντωνάκη Σολομώντος. Το βράδυ ο Μακάριος απευθύνει προς τον κυπριακό λαό διάγγελμα, στο οποίο διαφαίνονται και συγκαλυμμένες αιχμές για ενδεχόμενη ανάμειξη της χούντας στην απόπειρα δολοφονίας: «Σφαίραι δολοφονικοά ερρίφθησαν σήμερον εναντίον μου. Ευχαριστώ τον Θεόν, διότι οι δολοφόνοι απέτυχον εις τον στόχον των... Αλλ’ εάν αι σφαίραι δεν έπληξαν και το ιδικόν μου σώμα, έπληξαν όμως και ετραυμάτισαν την ψυχήν μου. Αισθάνομαι δε πράγματι οδύνην βαθυτάτην διότι ευρέθησαν Ελληνες Κύπριοι, ενεργούντες αυτοβούλως ή ως όργανα άλλων, οι οποίοι απετόλμησαν τοιαύτην απόπειραν και ύψωσαν όπλα και έρριψαν κατ’ εμού σφαίρας δολοφονικός... Δεν γνωρίζω ποιον και πότε θα είναι το τέλος της ζωής μου. Θα ήθελον η τελευταία μου πνοή να είναι αποτέλεσμα φυσικού αναλώματος του εαυτού μου εις την υπηρεσίαν του λαού ή, έστω, να αποθάνω εις αγώνα μαχόμενος κατά φανερών εχθρών της Κύπρου. Οχι, όμως, να πέσω από σφαίρας δολοφόνων». «Ξέρω κι αυτούς που είναι στο προσκήνιο και τους άλλους που είναι στο παρασκήνιο», δηλώνει ο Κύπριος πρόεδρος στον στενό συνεργάτη του Νίκο Κρανιδιώτη, πρεσβευτή στην Αθήνα, όταν ο τελευταίος του τηλεφωνεί το βράδυ. «Δεν θα τα καταφέρουν εύκολα να με εξοντώσουν. Μη φοβάσαι. Δεν θα τα καταφέρουν εύκολα να υποδουλώσουν την Κύπρο», προσθέτει. Ακριβώς την ημέρα της δολοφονικής απόπειρας κατά του Μακαρίου και φυσικά αγνοώντας το γεγονός, το δυτικογερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ» αποκαλύπτει την ύπαρξη σχεδίου του δικτατορικού καθεστώτος της Αθήνας για πραξικόπημα στην Κύπρο, υπό την ονομασία «Ερμής». Αναφέρει μεταξύ άλλων το περιοδικό: «Ο αρχηγός του πραξικοπήματος προσέφερεν ήδη εις τους Αμερικανούς βάσεις, επί μίας Ελληνικής επαρχίας της Κύπρου - ως αβύθιστον αεροπλανοφόρον - προ της Μέσης Ανατολής, ως εσχολίασεν απειλητικώς η “Πράβδα” της Μόσχας. ...Ο ειδικός του πραξικοπήματος Παπαδόπουλος διαλαλεί μεν συνεχώς επισήμως τας καλάς του σχέσεις με τον Μακάριον, μυστικά όμως επεξειργάσθη το σχέδιον “Ερμής” το οποίον εις τρία στάδια θα ωδήγη εις Ενωσιν:
α) Πτώσις Μακαρίου.
β) Διαχωρισμός Ελληνικού και Τουρκικού πληθυσμού.
γ) Προσάρτησις της Κύπρου εις την Ελλάδα.
Ο ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΓΕΩΡΚΑΤΖΗΣ, ΑΝΑΜΦΙΒΟΛΑ Η ΠΙΟ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ, ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΙΑΣ ΤΟΥ.
Την διεκπεραίωσιν του σχεδίου ανέθεσεν ο Παπαδόπουλος εις εμπείρους διά πραξικοπήματα: Δημήτριον Ιωαννίδη (Αρχηγόν της Στρατιωτικής Αστυνομίας), Αντώνιον Λέκκαν (Επιτηρητήν εις το Στρατιωτικόν Επιτελείον) και Κωνσταντίνον Ασλανίδην (Γενικόν Γραμματέα Αθλητισμού). Η πρώτη φάσις της Ενώσεως θα εσχηματίζετο υπό ανικανοποιήτων, ωργανωμένων πρώην ανταρτών εις το Εθνικόν Μέτωπον, με οικονομικήν βοήθειαν εξ Αθηνών. Ετσι διένειμε ο φίλος των αθλητών Ασλανίδης αδείας διά ΠΡΟ-ΠΟ σε ομόφρονας φίλους και συνέδραμε ούτως ώστε ποδοσφαιρικοί ομάδες να μετατραπούν σε μαχητικάς ομάδας». Εν γνώσει του σχεδίου «Ερμής» ήταν και η Τουρκία, όπως επισημαίνει ο Νίκος Κρανιδιώτης στο βιβλίο του «Ανοχύρωτη Πολιτεία», όπου γράφει μεταξύ άλλων: «Από τα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, φαίνεται ότι η Αγκυρα ανέμενε, εντός του Μαρτίου, την πραγματοποίηση του σχεδίου και ετοιμαζόταν για τη δική της επέμβαση. “Η ανατροπή της ελληνοκυπριακής διοίκησης είναι ζήτημα χρόνου”, έγραφε τότε η “Μποζγκούρτ”. Ενώ η “Τζουμχουριέτ” καθόριζε και την ημερομηνία (19 Μαρτίου 1970) που οι ελλαδικές δυνάμεις θα ανέτρεπαν τον Μακάριο και θα αναλάμβαναν αυτές την εξουσία. Είναι προφανές ότι υπήρχε στο θέμα αυτό στενή συνεργασία ανάμεσα στις μυστικές υπηρεσίες της Ελλάδας, του ΝΑΤΟ και της Τουρκίας», υπογραμμίζει ο Κύπριος πρέσβης. Λίγο αργότερα η εφημερίδα της Λευκωσίας «Τα Νέα» αποκαλύπτει έγγραφο του Γενικού Επιτελείου της Εθνικής Φρουράς, το οποίο περιέχει διαταγή να ληφθούν «πρόσθετα μέτρα επαγρυπνήσεως» και «να περιορισθώσιν εις απολύτως αναγκαίον και λογικόν αριθμόν αι άδειαι αξιωματικών εκτός έδρας των» στις 7, 8 και 9 Μαρτίου - δηλαδή, την παραμονή, ανήμερα και την επομένη της δολοφονικής απόπειρας εναντίον του Μακαρίου! Οι δικτάτορες των Αθηνών αισθάνονται να στενεύει ο κύκλος της ενοχής γύρω τους. Δίνουν κατεύθυνση στους ανθρώπους τους στην Κύπρο να μιλήσουν ανοιχτά εναντίον του Π. Γεωρκάτζη, ώστε να στρέψουν όλες τις υποψίες αποκλειστικά σ’ αυτόν. Πάνω απ’ όλα πρέπει να μην αποκαλυφθεί ο ρόλος του διοικητή των καταδρομέων στην Κύπρο Δ. Παπαποστόλου, πόσο μάλλον που δεν έχει ακόμη εκπληρωθεί η αποστολή του. Ετσι, με πηγή φημών τόσο το μακαριακό στρατόπεδο όσο και τους μηχανισμούς της χούντας, αμέσως ολόκληρη η Κύπρος βοά ότι ο Γεωρκάτζης είναι ο άνθρωπος που οργάνωσε την απόπειρα δολοφονίας του Μακαρίου. Ο έμπειρος συνωμότης καταλαβαίνει ότι έχει πλέον καταστεί εύκολη λεία. Οταν μάλιστα ο Δ. Παπαποστόλου αρνείται να ανταποκριθεί στις απεγνωσμένες προσπάθειες του Π. Γεωρκάτζη να επικοινωνήσει μαζί του, ο τέως υπουργός Εσωτερικών αντιλαμβάνεται ότι η ζωή του κρέμεται από μία κλωστή, αφού η χούντα έχει κάθε λόγο να θέλει να του κλείσει το στόμα για πάντα. Στις 12 Μαρτίου ο Π. Γεωρκάτζης οδηγείται στο δικαστήριο με το πρόσχημα της... «παράνομης οπλοφορίας» για τα όπλα που του χάρισε ο Μακάριος! Η ποινή προστίμου, στην οποία καταδικάζεται, είναι, αστεία, αλλά το πολιτικό μήνυμα είναι σαφέστατο: Παραπέμποντάς τον εκείνη τη στιγμή σε δίκη, έστω και με φαιδρή αιτιολογία, ο Μακάριος τον στιγματίζει δημοσίως ως ενεχόμενο στην απόπειρα δολοφονίας εναντίον του. Ο Γεωρκάτζης καταλαβαίνει ότι η εκτέλεσή του, αν μείνει στην Κύπρο, είναι θέμα ημερών. Ετσι την επόμενη κιόλας μέρα, 13 Μαρτίου, αποπειράται να φύγει μυστικά με αεροπλάνο προς τη Βηρυτό. Οι επιβάτες έχουν ήδη επιβιβαστεί στο αεροσκάφος και ο Γεωρκάτζης μπαίνει σ’ αυτό ακριβώς πριν κλείσουν οι πόρτες. Το αεροπλάνο αρχίζει να κατευθύνεται προς το διάδρομο απογείωσης, όταν ξαφνικά κάνει στροφή και γυρίζει πίσω. Ο ίδιος ο διευθυντής του 2ου Γραφείου της Εθνικής Φρουράς, ο συνταγματάρχης Παντελής Λαλαούνης, άνθρωπος της άμεσης εμπιστοσύνης του δικτάτορα Παπαδόπουλου, τον έχει καταδώσει στον Μακάριο, ειδοποιημένος από τους άνδρες της χούντας στο αεροδρόμιο! Ο Κύπριος πρόεδρος επικοινωνεί κατεπειγόντως προσωπικά με τον υπεύθυνο ασφαλείας του αεροδρομίου και αυτός με τον πύργο ελέγχου, ο οποίος δίνει εντολή στον πιλότο να μην προχωρήσει σε απογείωση.
Ο ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΓΚΑΛΥΨΗΣ ΤΩΝ ΣΥΝΩΜΟΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ.
Ο Γεωρκάτζης οδηγείται στο σπίτι του. Φυσικά η απόπειρα διαφυγής του πείθει τους πάντες για την ενοχή του. Στο μεταξύ, την ίδια ημέρα, καθώς ο Π. Γεωρκάτζης είναι οργανωτικός γραμματέας του Ενιαίου Κόμματος του Γλαύκου Κληρίδη, κυκλοφορούν φήμες ότι οι συνωμότες προόριζαν τον Γλ. Κληρίδη για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μετά τη δολοφονία του Μακαρίου. Ο αρχιεπίσκοπος εκφράζει την πλήρη υποστήριξή του στον πρόεδρο της Βουλής, ο οποίος με δήλωσή του υπογραμμίζει ότι δεν έχει καμιά πρόθεση παραίτησης είτε από τη θέση του συνομιλητή με τους Τουρκοκύπριους είτε από την πολιτική. Επιπλέον, με δηλώσεις του στην ανοιχτά φιλοδικτατορική εφημερίδα της Αθήνας «Σημερινά» χαρακτηρίζει «πραξικόπημα» την απόπειρα κατά του Μακαρίου και «αισχρούς και κακοήθεις» τους ψιθύρους περί εμπλοκής του στη συνωμοσία. Ο Π. Γεωρκάτζης, πριν αποπειραθεί να διαφύγει στο εξωτερικό, επιχειρεί μάταια να συναντήσει τον Μακάριο. Εχει ετοιμάσει ένα σημείωμα περί παραίτησής του από την πολιτική και κυρίως έχει κατά νου να αποκαλύψει στον Κύπριο πρόεδρο όσα γνωρίζει για τις συνωμοτικές κινήσεις της χούντας εναντίον του Μακαρίου. Ομως ο Μακάριος αρνείται να τον δεχθεί και έτσι ο Π. Γεωρκάτζης υποχρεώνεται να στραφεί και πάλι προς εκείνους που σχέδιαζε να καταδώσει. Το βράδυ της 13 Μαρτίου ο Π. Γεωρκάτζης συναντάται μυστικά στον παλιό δρόμο Λευκωσίας - Αμμοχώστου με τον Δ. Παπαποστόλου. Κλείνει νέο ραντεβού μαζί του για τις 15 Μαρτίου, κοντά στο χωριό Μια Μηλιά, αφού αποτυγχάνει εξαιτίας ολιγόλεπτης καθυστέρησης ένα άλλο ραντεβού τους, το Σάββατο 14 Μαρτίου. Το πρωί της Κυριακής ο Π. Γεωρκάτζης δίνει στον αφοσιωμένο συνεργάτη του, αστυνομικό Κ. Πατατάκο, ένα φάκελο με έγγραφα που είχε υπεξαιρέσει από το Γενικό Επιτελείο της Εθνικής Φρουράς ο υπολοχαγός Κίκης Χαννίδης την προηγούμενη νύχτα και τα είχε επιστρέφει, αφού ο τέως υπουργός Εσωτερικών είχε φροντίσει για τη φωτοτύπησή τους. Ο Γεωρκάτζης λέει στον Πατατάκο να τα κρύψει και να τα παραδώσει αμέσως στον Γλαύκο Κληρίδη, αν ο ίδιος πάθει τίποτα. Στις 7.30 το βράδυ της Κυριακής ο Π. Γεωρκάτζης ξεκινά για το μοιραίο, όπως θα αποδειχθεί, ραντεβού. Τον συνοδεύουν ο Κ. Πατατάκος και ένα φιλικό του ζευγάρι - ο Β. Τόφας και η γυναίκα του, η οποία ήταν ιδιαιτέρα γραμματέας του Π. Γεωρκάτζη, όταν αυτός ήταν υπουργός. Ο Μακάριος Δρουσιώτης περιγράφει στο βιβλίο του «Η “εισβολή” της χούντας στην Κύπρο» τη συνέχεια των γεγονότων: «Οταν πλησίασαν το χωμάτινο πλαγιόδρομο, διέκριναν στο βάθος τα μικρά φώτα ενός σταθμευμένου αυτοκινήτου. Ο Γιωρκάτζης ελάττωσε ταχύτητα και ετοιμάστηκε να αφήσει τον κύριο δρόμο και να στρίψει αριστερά. Το αυτοκίνητο μόλις που εκινείτο και ο Πατατάκος γλίστρησε στην άκρη του δρόμου. Προχώρησε σκυφτός στους αγρούς και κρύφτηκε πίσω από ένα ανάχωμα. Από εκεί παρακολουθούσε την πορεία του αυτοκινήτου του Γιωρκάτζη, ο οποίος προχωρούσε αργά προς το σταθμευμένο αυτοκίνητο… Ο Πατατάκος, όταν άκουσε τους πυροβολισμούς, τα έχασε. Με το υπηρεσιακό του περίστροφο έριξε στον αέρα δύο πυροβολισμούς για εκφοβισμό. Ομως η απάντηση που πήρε ήταν ακόμη μια ριπή με αυτόματο και πυροβολισμοί με πιστόλι. Ακολούθως είδε το αυτοκίνητο των δολοφόνων να ξεκινά και να φεύγει με μεγάλη ταχύτητα προς την Κυθρέα. Από τις έρευνες που έγιναν αργότερα σχηματίστηκε και η εικόνα του εγκλήματος: Μόλις ο Γιωρκάτζης έστριψε αριστερά, ο ένας δολοφόνος προχώρησε στο πίσω αριστερό μέρος του αυτοκινήτου και άνοιξε πυρ με αυτόματο όπλο. Οι σφαίρες μπήκαν από το πίσω αριστερό παράθυρο του αυτοκινήτου. Ακυβέρνητο το όχημα κινήθηκε μερικά μέτρα προς τον κατήφορο και σταμάτησε. Ακολούθως ο δεύτερος δολοφόνος άνοιξε την πόρτα του συνοδηγού, κάθησε δίπλα στον Γιωρκάτζη και τον πυροβόλησε εξ επαφής στο κεφάλι με πιστόλι. Εξι συνολικά σφαίρες τον έπληξαν στο κεφάλι και άλλες τρεις στο πάνω αριστερό μέρος του σώματός του. Ο Πατατάκος περιγράφει τις επόμενες κινήσεις του στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία: “Ετρεξα προς το σημείο που βρισκόταν ο νεκρός και παρατήρησα ότι η μηχανή ήταν αναμμένη και το αυτοκίνητο ριγμένο σ’ ένα χωράφι εκεί δίπλα. Τράβηξα το πόδι του νεκρού από το γκάζι κι έσβησα τη μηχανή. Του φώναξα, αλλά ήταν νεκρός”». Το μήνυμα της δολοφονίας του Π. Γεωρκάτζη διαβιβάζεται αμέσως στο Γενικό Επιτελείο της Εθνικής Φρουράς. Κατά σύμπτωση όμως βάρδια στο κέντρο επικοινωνιών έχει ένας στρατιώτης, ονόματι Αντωνάκης Γρηγόριος, ο οποίος εργαζόταν ως τυπογράφος στην εφημερίδα «Αλήθεια» πριν κληθεί να υπηρετήσει, ο οποίος κρυφακούει το τηλεφώνημα και ειδοποιεί τον διευθυντή της εφημερίδας του, Αντώνη Φαρμακίδη: «Κάποιος ζήτησε επειγόντως στο τηλέφωνο τον “Αρχηγό”. Κρυφάκουσα. Είπε επί λέξει: “Επιχείρησις Γεωρκάτζης εξετε- λέσθη”». Στο μεταξύ ο Κ. Πατατάκος φτάνει στο σπίτι του Γλ. Κληρίδη, ο οποίος αφηγείται σχετικά στο βιβλίο του «Η κατάθεσή μου»: «Την Κυριακή, 15 Μαρτίου 1970, γύρω στις 9.30, βρισκόμουν μόνος σπίτι μου και διάβαζα... Τη σιγή που επικρατούσε στο σπίτι τάραξε ο παρατεταμένος, επίμονος ήχος του κουδουνιού της μπροστινής πόρτας. Ανοίγοντας, είδα μπροστά μου τον Πατατάκο, τον οποίο γνώριζα. Φαινόταν ταραγμένος, ατημέλητος κι ήταν γεμάτος σκόνη και λεκέδες από αίμα. Μου είπε: “Σκότωσαν τον Γεωρκάτζη, πρέπει να φύγετε αμέσως, θα σας σκοτώσουν και θα γίνει στρατιωτικό πραξικόπημα”. ...Τον πήρα μαζί μου στην αρχιεπισκοπή για να συναντήσουμε τον Μακάριο. Οταν φτάσαμε στο γραφείο του, ο Μακάριος μιλούσε στο τηλέφωνο με τον κ. Αναστασίου, γενικό διευθυντή του υπουργείου Εσωτερικών. Ο Πατατάκος αφηγήθηκε στον Μακάριο όλη την ιστορία. Φαινόταν πεπεισμένος ότι θα γινόταν σύντομα πραξικόπημα. Ενώ ο Πατατάκος εξιστορούσε τα γεγονότα, ανέφερε ότι ο Γεωρκάτζης είχε τηλεφωνική επαφή με τον Παπαποστόλου. Ρώτησα τον Πατατάκο αν ο Γεωρκάτζης θυμόταν τον αριθμό τηλεφώνου του Παπαποστόλου απ’ έξω ή αν το είχε κάπου σημειωμένο. Μου απάντησε: “Τον είχε σ’ ένα κομμάτι χαρτί, που το είχε φυλαγμένο στην τσέπη του γιλέκου του”. Καθ’ υπόδειξή μου, ο αρχηγός της αστυνομίας κ. Χασάπης πήγε στον τόπo της δολοφονίας, στη Μια Μηλιά, όπου αστυνομική δύναμη φρουρούσε το πτώμα του Γεωρκάτζη, που βρισκόταν ακόμα μέσα στο αυτοκίνητο. Αποστολή του ήταν να ψάξει τις τσέπες του γιλέκου του Γεωρκάτζη και ν’ αναφέρει τι βρήκε.
Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΩΝ ΗΠΑ Ρ. ΝΙΞΟΝ ΣΤΟΝ ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ, ΣΤΙΣ 25 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1970.
Ο αρχηγός της αστυνομίας επέστρεψε στην αρχιεπισκοπή με ένα κομμάτι χαρτί που είχε βρει στην τσέπη του γιλέκου του Γεωρκάτζη και στο οποίο ήταν σημειωμένος ο αριθμός τηλεφώνου του Παπαποστόλου. Είπα στον Μακάριο ότι έπρεπε να καλέσουμε στην αρχιεπισκοπή τον Ελληνα πρέσβυ κ. Αλεξανδράκη και τη στρατιωτική ηγεσία, ενώ ο Πατατάκος κι εγώ θα πηγαίναμε στην Αγλαντζιά να φέρουμε το έγγραφο, το οποίο, σύμφωνα με ό,τι είχε πει ο Γεωρκάτζης στον Πατατάκο, περιείχε το σχέδιο του στρατιωτικού πραξικοπήματος». Πραγματικά, ο Κ. Πατατάκος και ο Γλ. Κληρίδης, συνοδευόμενοι από άνδρες της προεδρικής φρουράς, πηγαίνουν και φέρνουν στον Μακάριο τον φάκελο που είχε δώσει ο Γεωρκάτζης στον έμπιστό του αστυνομικό. Περιέχει ένα έγγραφο - βόμβα: το σχέδιο πραξικοπήματος «Ερμής»! Υπάρχουν λεπτομέρειες για τις στρατιωτικές κινήσεις που θα γίνουν κατά την εκδήλωση του πραξικοπήματος μαζί με κάποιες ηθελημένες ανακρίβειες, ώστε να είναι δυνατή η αποκήρυξή του ως πλαστού, αν διαρρεύσει. Ο Μακάριος βρίσκεται μπροστά στο τρομερό πολιτικό δίλημμα: Η δημοσιοποίηση του σχεδίου του πραξικοπήματος σημαίνει ανοιχτή σύγκρουση με τη χούντα, την οποία η Κύπρος είναι αδύνατον να αντέξει. Ομως, η ύπαρξη του σχεδίου «Ερμής» είναι πλέον αδύνατον να κρατηθεί κρυφή. Αποφασίζει έτσι να ακολουθήσει «Φαναριώτικη» πολιτική, όπως τη χαρακτηρίζει ο πρέσβης Ν. Κρανιδιώτης, και να προσποιηθεί ότι το έγγραφο είναι... πλαστό! Γράφει σχετικά ο Κύπριος πρεσβευτής: «Τα έγγραφα αυτά στοιχειοθετούσαν βαρύτατη ενοχή της Χούντας και των ανθρώπων της στην Κύπρο. Ο Αρχιεπίσκοπος, όμως, για να αποφύγει ανοικτή ρήξη με την Κυβέρνηση των Αθηνών, ακολούθησε και πάλι Φαναριώτικη πολιτική, και, προσποιούμενος άγνοια, χαρακτήρισε το σχέδιο “Ερμής” πλαστό και απαράδεκτο το δημοσίευμα των “Νέων”. “Επειδή”, δήλωσε, “ανεγράφη εις τον Τύπον ότι ο υπαστυνόμος Πατατάκος παρέδωσεν εις την Κυβέρνησιν εμπιστευτικόν προς αυτόν υπό του δολοφονηθέντος Πολύκαρπου Γεωρκάτζη έγγραφον ρί- πτον φως εις τας πτυχάς τής κατ’ εμού δολοφονικής απόπειρας, θεωρώ σκόπιμον να είπω τα ακόλουθα: Ο Πατατάκος παρέδωσε, πράγματι, εις εμέ μετά την δολοφονίαν του Γεωρκάτζη φωτοτυπίαν ωρισμένου εγγράφου, το οποίον απεδίδετο εις Ελληνα αξιωματικόν, και ωμίλησε, παρόντος και του Προέδρου της Βουλής κ. Κληρίδη, περί του τρόπου με τον οποίον το έγγραφον περιήλθεν εις χείρας του Γεωρκάτζη, κατονομάσας και το πρόσωπον, το οποίον, ως είπεν, υπεξήρεσε το έγγραφον. Εκά- λεσα χθες το κατονομασθέν υπό του Πατατάκου πρόσωπον και εζήτησα παρ’ αυτού σχετικός πληροφορίας και εξηγήσεις. Το εν λόγω πρόσωπον αδιστάκτως ωμολόγησεν ότι το έγγραφον ή - το πλαστόν, μου έδωσε δε λεπτομερείς πληροφορίας αναφερο - μένας εις τους συντάκτας του εγγράφου και τον σκοπόν, διά τον οποίον τούτο θα εχρησιμοποιείτο. Μένω, πέραν πάσης αμφιβολίας, πεπεισμένος περί της πλαστότητος του εγγράφου. Πολλαί επίσης φήμαι διαδίδονται και ψίθυροι ακούονται εις βάρος Ελλήνων αξιωματικών, σχετικώς προς τους δολοφόνους του Πολυκάρπου Γεωργκάτζη. Ουδόλως συμμερίζομαι τας τοιαύ- τας φήμας, αι οποίαι διασπούν την ψυχικήν ενότητα μεταξύ λαού και στρατού, ψυχικήν ενότητα, ήτις αποτελεί το κυριώτερον έρεισμα του Ελληνισμού της Κύπρου”». Από εκεί και έπειτα τηρείται γραμμή συγκάλυψης της υπόθεσης. Σε δίκη παραπέμπονται στις 29 Σεπτεμβρίου και καταδικάζονται μόνο οι Αντωνάκης Σολομώντος, Αδάμος Χαρίτωνος, Αντωνάκης Γεναγρίτης και Γεώργιος Ταλιαδώρος. Παρόλο που καταδικάζονται σε 14 χρόνια φυλάκιση, οι μεν Σολομώντος και Ταλιαδώρος θα ζητήσουν από τον Μακάριο να τους συγχωρήσει και πραγματικά θα τους απονεμηθεί χάρη, οι δε Χαρίτωνος και Γεναγρίτης θα αποδράσουν από τις φυλακές μετά διετία! Παράλληλα το «Εθνικό Μέτωπο», το οποίο ήδη πριν από την απόπειρα εναντίον του Μακαρίου σπαρασσόταν από εσωτερικές έριδες, πνέει πλέον τα λοίσθια. Στις 22 Μαΐου 1970 είναι το κύκνειο άσμα του. Στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα δύο ομάδες ενόπλων της φατρίας του «Ιερού Λόγου» καταλαμβάνουν τον αστυνομικό σταθμό της Λεμεσού και χωρίς να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός συλλαμβάνουν και κλειδώνουν στο κρατητήριο 20 αστυνομικούς, μαζί με τους αξιωματικούς τους! Φεύγοντας παίρνουν μια εκπληκτική λεία σε οπλισμό: 205 τυφέκια, 21 αυτόματα, 5 βαριά πολυβόλα, 100 χειροβομβίδες, 42 πιστόλια και 20.000 σφαίρες. Ο Μακάριος καταλαβαίνει ότι πλέον πρέπει να τελειώνει μαζί τους. Μεταβαίνει ο ίδιος στη Λεμεσό επικεφαλής κλιμακίου αξιωματικών της Αστυνομίας, μεταθέτει όλη την αστυνομική δύναμη της πόλης και καθοδηγεί τις προσπάθειες σύλληψης των «Ιερολοχιτών». Συλλαμβάνονται εκατοντάδες άτομα και στις 27 Μα'ΐου ο Μακάριος αναγγέλλει σε συνέντευξη Τύπου τη διάλυση του «Εθνικού Μετώπου». Δεν έχει άδικο. Ταυτόχρονα όμως η σύνθεση των συλληφθέντων κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα όλο το πολιτικό σύστημα της Κύπρου. Οχι μόνο το 70% των αστυνομικών της Λεμεσού αποκαλύπτεται ότι ανήκει στο «Εθνικό Μέτωπο» αλλά επιπλέον πάμπολλοι επιφανείς Κύπριοι. ΓΙαρασκηνιακές ρυθμίσεις και διευθετήσεις συντείνουν στην εξεύρεση συμβιβαστικών λύσεων. Από τους παράγοντες του «Εθνικού Μετώπου» 27 απευθύνουν επιστολή στον Μακάριο και δηλώνουν: «Με καρδιάν παλλομένην από συγκίνησιν κλίνομεν το γόνυ ενώπιον της Υμετέρας Μακαριότητος και Σας παρακαλούμε όπως μας συγ- χωρήσητε, εάν διά των πραξεών μας ήλθαμεν έστω και προς στιγμήν αντιμέτωποι του μεγάλου εθνικού έργου το οποίον επι- τελείτε... Σας δηλούμεν ότι ευρισκόμεθα παρά το πλευρόν Σας». Αλλοι 13 δέχονται να πάνε ως μάρτυρες κατηγορίας στη δίκη των 22 που τελικά παραπέμπονται. Αυτοί που δικάζονται, περί τα μέσα Δεκεμβρίου, κρίνονται όλοι ένοχοι και καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης 4-5 ετών ο καθένας, αλλά μένουν στη φυλακή μόνο... ένα μήνα (!) καθώς στις 19 Ιανουαρίου 1971 ο Μακάριος τους απονέμει χάρη, με πρόσχημα την ονομαστική του εορτή. Ο συμβιβασμός όμως του Κύπριου προέδρου με τους συνωμότες αποδεικνύεται ατελέσφορος, καθώς διαψεύδονται οι ελπίδες του ότι η μεγαλοψυχία του θα αποτρέψει την εκδήλωση νέων συνωμοσιών από τα ίδια άτομα: Ολη η ηγεσία του «Εθνικού μετώπου» θα ενταχθεί στη συνέχεια στη συνωμοτική φιλοχουντική οργάνωση ΕΟΚΑ Β!
from anemourion https://ift.tt/2NKMr6n
via IFTTT