[από το «Ιστορικό λεύκωμα 1974», εκδ. Η Καθημερινή, 1998] Αν και το αποτυχημένο Ιωαννιδικό «πραξικόπημα της πιτζάμας», στις 24 Φεβρουαρίου, δίνει νέα ορμή στο παλλαϊκό αίτημα της αποφασιστικής τιμωρίας των πρωταιτίων και των συνεργατών της χούντας σε όλα τα επίπεδα, γρήγορα γίνεται διαφανής η πρόθεση της κυβέρνησης Καραμανλή να περιορίσει την κάθαρση στην κορυφή της πυραμίδας, ώστε να αποφευχθεί μια επικίνδυνη έξαψη των πολιτικών παθών και να οδηγηθεί το συντομότερο δυνατό η εύθραυστη, ακόμη, Δημοκρατία στο δρόμο της ομαλοποίησης. Την κυβερνητική «φιλοσοφία» αποδίδει ανάγλυφα, σε συνέντευξη Τύπου της 23ης Απριλίου, ο πρώτος τη τάξει υπουργός του Κ. Καραμανλή, Γ. Ράλλης, δηλώνοντας: «Αυτό το σύνθημα της καθάρσεως είναι λιγάκι επικίνδυνο όταν επεκτείνεται υπέρ το δέον».
Και αφού διευκρινίζει ότι δεν τίθεται ζήτημα απομάκρυνσης δημοσίων υπαλλήλων, ακόμα και υψηλόβαθμων κατά τη διάρκεια της χούντας, παρά μόνο σε ακραίες περιπτώσεις συνέργειας σε εγκληματικές πράξεις, υπεραμύνεται της μετρημένης πολιτικής της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, λέγοντας: «Η πολιτική της κυβερνήσεως δεν ήταν μόνον επιτυχής. Ήταν και πονηρή. Εάν δεν υπήρχε και ολίγη πανουργία, ασφαλώς δεν θα μπορούσαμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια...Το καθεστώς της δικτατορίας δεν το ανέτρεψε καμμία στρατιωτική δύναμις. Κατέρρευσε. Κατέρρευσε από τα εγκλήματα τα οποία το ίδιο διέπραξε. Και παρεχώρησε τη θέση του σε είκοσι πολιτικούς, χωρίς όμως να έχωμεν τις πρώτες εκείνες ημέρες, τον πρώτο μήνα, μίαν στρατιωτικήν και αστυνομικήν δύναμιν της εμπιστοσύνης μας». Παραμένει γεγονός, πάντως, ότι εννέα μήνες μετά την κατάρρευση της χούντας η συντεταγμένη Πολιτεία δεν έχει ασκήσει καμμία αυτεπάγγελτη μήνυση εναντίον των χουντικών και ότι οι μόνες σχετικές διώξεις έχουν κινηθεί από ιδιώτες. Από αυτές ξεχωρίζουν οι μηνύσεις του γνωστού ποινικολόγου Αλέξανδρου Λυκουρέζου και της Ένωσης Δημοκρατικών Δικηγόρων εναντίον των πρωταιτίων του Απριλιανού πραξικοπήματος, ενώ μία δεύτερη μήνυση, επίσης του Α. Λυκουρέζου, στρέφεται εναντίον όλων των υπουργών και υφυπουργών των χουντικών κυβερνήσεων. Παράλληλα, έχει κινηθεί η δικαστική διαδικασία για δύο άλλες υποθέσεις, τη σφαγή του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, και τα βασανιστήρια εναντίον πολιτών και στρατιωτών από όργανα της χούντας. Όλες αυτές οι υποθέσεις διεκπεραιώνονται από το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, αρμόδιο για την κάθαρση της Πολιτείας από το χουντικό άγος, σύμφωνα με τη σχετική Συντακτική Πράξη της 3ης Οκτωβρίου του 1974. Η δίωξη των υπευθύνων για την Κυπριακή τραγωδία έχει «παγώσει», με συναίνεση της αντιπολίτευσης, για λόγους εθνικού συμφέροντος. Μία μέρα μετά τη συνέντευξη του Γ. Ράλλη, στις 24 Απριλίου, ένα πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της εφημερίδας «Καθημερινή» ανάβει φωτιές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδας, ο εφέτης Κωνσταντίνος Ποταμιάνος, στον οποίο έχει ανατεθεί η ανάκριση για την υπόθεση των 104 πρωθυπουργών, υπουργών και υφυπουργών των χουντικών κυβερνήσεων, δεν δέχεται ότι ευσταθεί η κατηγορία της συνέργειας σε εσχάτη προδοσία, θεωρώντας ότι το αδίκημα της 21ης Απριλίου είναι «στιγμιαίο» και όχι διαρκές. Με το σκεπτικό αυτό ζητεί από το Πενταμελές Εφετείο να αναιρέσει το βούλευμα για τη δικαστική δίωξη και να στείλει οριστικά στο αρχείο την υπόθεση των «1Θ4». Κάτι τέτοιο θα εξασφαλίσει αυτομάτως την ατιμωρησία σε μια σειρά πρωταγωνιστικά πρόσωπα της επταετίας, μεταξύ των οποίων ο προ δικτατορίας πρόεδρος του Αρείου Πάγου και πρώτος πρωθυπουργός του Παπαδόπουλου Κωνσταντίνος Κόλιας (γνωστός και από τις επίμονες προσπάθειές του για τη συσκότιση της δολοφονίας Λαμπράκη), ο πρωθυπουργός του Ιωαννίδη Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος, ο πρωθυπουργός της σφαγής του Πολυτεχνείου Σπύρος Μαρκεζίνης. Η παγκοσμίως πρωτότυπη θεωρία περί «στιγμιαίου» πυροδοτεί σφοδρές επικρίσεις από την πλευρό της αντιπολίτευσης και απογοητεύει μεγάλη μερίδα του πληθυσμού που περίμενε μια θεαματική και σαρωτική «Ελληνική Νυρεμβέργη». Ο μηνυτής Αλέξανδρος Λυκουρέζος απηχεί την κοινή γνώμη όταν δηλώνει: «Η Δικαιοσύνη αυτή τη στιγμή έχει ένα πρωταρχικό χρέος: να οδηγήσει ενώπιον της όλους τους υπευθύνους για τη θεμελίωση και διατήρηση του δικτατορικού καθεστώτος. Κάθε τι το οποίο θα ήταν δυνατόν να αποτρέψει την τιμωρία των ενόχων, προσκρούει βάναυσα στο δημόσιο αίσθημα». Αλλά ο αντεισαγγελέας Εφετών Νικόλαος Γιαννούσης συντάσσεται αυθημερόν με την άποψη του Ποταμιάνου και παραπέμπει το ζήτημα στο Συμβούλιο Εφετών εισηγούμενος τον τερματισμό της δίωξης. Την επομένη, 25η Απριλίου, η κυβέρνηση δίνει άλλο ένα νεύμα περιστολής της κάθαρσης, δηλώνοντας διά στόματος υπουργού Άμυνας, Ευάγγελου Αβέρωφ, στη Βουλή τα εξής: «Κόθαρσις δεν υπάρχει πλέον διό λόγους παρελθόντος. Θα υπάρχει διαρκώς διά λόγους παρόντος και επ’ αυτού θέλω επίσης να γνωρίζει η Βουλή, και να γνωρίζουν και άλλοι εκτός Βουλής, ότι υπάρχει συνεχής παρακολούθηση - επαναλαμβάνω, συνεχής παρακολούθηση - η οποία μας κάνει να γνωρίζουμε πράξεις και σκέψεις ελάχιστων πλέον ανοήτων επί των οποίων ο πέλεκυς της Δικαιοσύνης θα πίπτει αυστηρότατος». Είναι η περίφημη θεωρία των «σταγονιδίων» την οποία επικαλείται η κυβέρνηση για να καλλιεργήσει ένα κλίμα ηρεμίας και ομαλότητας, κλείνοντας τον κύκλο της αποχουντοποίησης στις Ένοπλες Δυνάμεις. Στις 22 Μαίου, δημοσιεύεται το υπ’ αριθμόν 414/75 βούλευμα του πενταμελούς Συμβουλίου Εφετών, με το οποίο παραπέμπονται σε δίκη για εσχάτη προδοσία και στάση 24 πρωτεργάτες του Απριλιανού πραξικοπήματος, οι: Γ. Παπαδόπουλος, Στ. Παττακός, Ν. Μακαρέζος, Γρ. Σπαντιδάκης, Γ. Ζωιτάκης, Οδ. Αγγελής, Δ. Ιωαννίδης, I. Λαδάς, Κ. Ασλανίδης, Αντ. Λέκκας, Μιχ. Ρουφογάλης, Κ. Παπαδόπουλος, Μιχ. Μπαλόπουλος, Π. Κωτσέλης, Κ. Καρύδας, Δ. Σταματελόπουλος, Αλ. Χατζηπέτρος, Στεφ. Καραμπέρης, Ν. Γκαντώνας, I. Παλαιολόγος, Θ. Θεοφιλογιαννάκος, Ευ. Τσόκας, Ν. Ντερτιλής και Γ. Κωνσταντόπουλος. Από αυτούς, οι Ασλανίδης, Κωτσέλης και Παλαιολόγος είναι φυγόδικοι, ενώ όσοι από τους υπόλοιπους εξακολουθούν να είναι ελεύθεροι, συλλαμβάνονται και στέλνονται στον Κορυδαλλό, παρέα με τους ήδη έγκλειστους αρχιπραξικοπηματίες. Την ίδια μέρα, 22 Μαΐου, ο Αλέξανδρος Λυκουρέζος καταθέτει αίτηση εξαίρεσης 12 αρεοπαγιτών από την Ολομέλεια του ανώτατου δικαστηρίου που θα συζητήσει την υπόθεση του «στιγμιαίου». Ο μηνυτής επικαλείται, εμμέσως πλην σαφώς, το φιλοχουντικό παρελθόν τών εν λόγω αρεοπαγιτών «των οποίων αι κατά καιρούς διατυπωθείσες απόψεις και ενέργειες δημιουργούν βαρύτατες υπόνοιες ως προς την δυνατότητα αντικειμενικής και αμερόληπτου κρίσεως», όπως τονίζεται στη σχετική αίτηση εξαίρεσης. Ωστόσο η αίτηση φυσικό απορρίπτεται, στις 30 Μα'ΐου, από έναν Άρειο Πάγο ο οποίος εν πολλοίς διατηρεί τη σύνθεση που είχε και επί χούντας. Στις 2 Ιουλίου η Ολομέλεια του σώματος, υπό τον πρόεδρό του Κ. Ζαχαρή, καταλήγει στην αναμενόμενη απόφαση, χαρακτηρίζοντας «στιγμιαίο» το αδίκημα της 21ης Απριλίου και στέλνοντας την υπόθεση των «104» οριστικό στο αρχείο (1). Στο σκεπτικό της απόφασης, οι αρεοπαγίτες επικαλούνται το άρθρο 134 του Ποινικού Κώδικα, θεωρώντας την μετά την 21η Απριλίου κατάσταση ως «απλή συνέπεια εγκληματικής πράξεως» και όχι παράτασή της. Η απόφαση του Αρείου Πάγου καλύπτεται πολιτικά την ίδια μέρα από την κυβέρνηση με δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης Κ. Στεφανάκη, αλλά προκαλεί καταιγισμό αντιδράσεων από την πλευρά της αντιπολίτευσης και από μεγάλη μερίδα του νομικού κόσμου. Οξύτερος όλων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου δηλώνει: «Η απόφαση δεν μας εκπλήσσει. Την προβλέψαμε γιατί γνωρίζουμε πως δεν έγινε κάθαρση στη Δικαιοσύνη. Η απόφαση του Αρείου Πάγου είναι απαράδεκτη για τον ελληνικό λαό. Είναι απόφαση διατεταγμένης Δικαιοσύνης». Στο ίδιο μήκος κύματος, το ΚΚΕ καταλογίζει τις βασικές ευθύνες στην ίδια την κυβέρνηση εξαιτίας της άρνησής της να χαρακτηρίσει το αδίκημα της 21ης Απριλίου «διάρκειας» με ψήφισμα της Βουλής. Δριμεία είναι και η κριτική του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, ο οποίος προχωρεί σε 24ωρη αποχή και συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Αλλά η υπόθεση της κάθαρσης έχει πλέον οριοθετηθεί και οδηγείται με γρήγορους ρυθμούς στην ολοκλήρωσή της. Μέσα στις επόμενες μέρες δημοσιεύονται τα παραπεμπτικά βουλεύματα για τη δίκη των βασανιστών (4 Ιουλίου) και για τη δίκη του Ιωαννίδη και ίων κινηματιών του «πραξικοπήματος της πιτζάμας» (7 Ιουλίου). Η ελληνική Δικαιοσύνη μπαίνει στο πιο καυτό καλοκαίρι της μεταπολεμικής ιστορίας της.
from anemourion https://ift.tt/33vK1P9
via IFTTT