Στο κέντρο της Λαμίας, σε μία από τις πιο κεντρικές πλατείες της πόλης, δεσπόζει ο επιβλητικός ανδριάντας του Αθανασίου Διάκου. Το μνημείο στήθηκε προς τιμήν του μεγάλου ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, ο οποίος έπεσε μαχόμενος ηρωικά στην Αλαμάνα στις 24 Απριλίου 1821.
Ο ανδριάντας φιλοτεχνήθηκε από τον γνωστό γλύπτη Ιωάννη Καρακατσάνη κατά τη δεκαετία του 1890. Παριστάνει τον Διάκο ολόσωμο, σε δυναμική πολεμική στάση, στραμμένο προς την κατεύθυνση της Αλαμάνας – εκεί όπου έδωσε την τελευταία του μάχη. Το δεξί του πόδι είναι προτεταμένο, ενώ με το δεξί χέρι υψωμένο πάνω από το κεφάλι κρατά τη λαβή του κομμένου σπαθιού του, έτοιμος για το επόμενο χτύπημα. Με το αριστερό χέρι κρατά την κάπα του. Οι κομψοί και ρεαλιστικοί κυματισμοί στις πτυχώσεις της φουστανέλας τονίζουν την ορμητική κίνηση και τη μαχητικότητα του σώματος, αποδίδοντας με δραματικότητα την τελευταία στιγμή της ηρωικής του αντίστασης.
Το γλυπτό είναι κατασκευασμένο από πεντελικό μάρμαρο και το συνολικό του ύψος φτάνει τα 7,93 μέτρα, καθιστώντας το ένα από τα πιο εντυπωσιακά μνημεία της πόλης.
Στη βάση του ανδριάντα είναι χαραγμένο το εξής επίγραμμα:
«ΤΩ ΑΘΑΝΑΤΩ ΗΡΩΙ. ΑΘΑΝΑΣΙΩ ΔΙΑΚΩ. Η ΠΑΤΡΙΣ ΕΥΓΝΩΜΟΝΟΥΣΑ
ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΡΙΤΣΑ 1900»
Ο ανδριάντας τοποθετήθηκε τελικά στην πλατεία το 1903 (αν και η επιγραφή αναφέρει το 1900, έτος δημορχίας του Νικολάου Κρίτσα), μετά από αρκετές καθυστερήσεις στην κατασκευή του. Αποτελεί σύμβολο ευγνωμοσύνης της πατρίδας προς έναν από τους πιο εμβληματικούς ήρωες του ’21 και αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορική μνήμη της Φθιώτιδας και ολόκληρης της Ελλάδας.
Η Πλατεία Αθανασίου Διάκου παραμένει μέχρι σήμερα ένας ζωντανός χώρος τιμής και ιστορικής μνήμης, όπου οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Λαμίας μπορούν να σταθούν μπροστά στο μνημείο και να θυμηθούν το μήνυμα θυσίας και ανδρείας που εκπέμπει ο Διάκος.