Το ΠΑΚΟΕ ανακοίνωσε ότι σε δειγματοληψίες νερών κολύμβησης στα Καμένα Βούρλα ανιχνεύθηκε το παθογόνο βακτήριο Salmonella σε αρκετές παραλίες, ζητώντας την άμεση απαγόρευση της κολύμβησης και την παρέμβαση των αρμόδιων αρχών. Επισημαίνει ότι η παρουσία του βακτηρίου αποτελεί σοβαρή ένδειξη πρόσφατης ρύπανσης και ελλοχεύει κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες.
✓ Προσοχή απαγορεύεται ρητά η κολύμβηση
✓ Ζητάμε άμεσα την παρέμβαση του Εισαγγελέα
✓ Ο Δήμος και το Λιμεναρχείο πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους
Η συνέχεια της έρευνας του ΠΑΚΟΕ…
Κατά τον πρόσφατο έλεγχο των δειγμάτων νερού κολύμβησης από παραλίες στα Καμένα Βούρλα για τυχόν μόλυνση, πραγματοποιήθηκε εξέταση και για την παρουσία του επικίνδυνου μικροβίου Salmonella. Το γεγονός της καθυστερημένης δημοσίευσης των αποτελεσμάτων οφείλεται στην αρκετά χρονοβόρα διαδικασία ανίχνευσης του βακτηρίου Salmonella στο εργαστήριο. Στο παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της εργαστηριακής εξέτασης δειγμάτων νερού ακτών κολύμβησης.
1- 2. Αποικίες Salmonella spp. σε τρυβλία Petri με εκλεκτικό υπόστρωμα XLD άγαρ. Οι τυπικές αποικίες Σαλμονέλλλας στο XLD έχουν μαύρο κέντρο και ελαφρώς διάφανη ζώνη κόκκινου χρώματος, λόγω της αλλαγής του χρώματος του δείκτη.
3 Απουσία αποικιών Salmonella spp
Από αρκετά σημεία δειγματοληψίας ανιχνευτικέ το βακτήριο Salmonella spp
Γιατί η Salmonella στη θάλασσα
είναι επικίνδυνη
- Κίνδυνος κατάποσης: Η κύρια οδός μόλυνσης είναι η ακούσια κατάποση θαλασσινού νερού. Η εισαγωγή του βακτηρίου στον οργανισμό προκαλεί συμπτώματα όπως έντονη διάρροια, πυρετό, εμετό και στομαχικές κράμπες.
- Ευάλωτες ομάδες: Ο κίνδυνος αυξάνεται κατακόρυφα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αφυδάτωση μπορεί να είναι σοβαρή, ενώ σπανιότερα το βακτήριο μπορεί να περάσει στο αίμα (σηψαιμία).
- Εξωεντερικές λοιμώξεις: Αν και λιγότερο συχνό, η επαφή με μολυσμένο νερό μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις στα μάτια, στα αυτιά ή σε ανοιχτές πληγές του δέρματος.
- Επιμόλυνση θαλασσινών: Τα οστρακοειδή (π.χ. μύδια) που αναπτύσσονται σε αυτά τα νερά φιλτράρουν το νερό και συγκεντρώνουν το βακτήριο, καθιστώντας τα εξαιρετικά επικίνδυνα για κατανάλωση αν δεν μαγειρευτούν επαρκώς.
Γιατί η ανίχνευσή της προκαλεί
συναγερμό
- Δεν είναι φυσιολογικό εύρημα: Η σαλμονέλα δεν ζει φυσικά στο θαλασσινό νερό. Η παρουσία της σημαίνει ότι υπάρχει ενεργή πηγή μόλυνσης κοντά, όπως υπερχείλιση αποχέτευσης, αστικά λύματα ή απορροές από κτηνοτροφικές μονάδες μετά από έντονη βροχόπτωση.
- Ανεπάρκεια των τυπικών δεικτών: Οι επίσημοι έλεγχοι των ακτών συνήθως μετρούν κοινά βακτήρια-δείκτες (όπως E. coli και Εντερόκοκκους). Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η Salmonella μπορεί να ανιχνευθεί ακόμα και σε νερά που έχουν χαρακτηριστεί «εξαιρετικής ποιότητας» με βάση τους τυπικούς δείκτες, καθιστώντας την έναν «κρυφό» κίνδυνο.
- Ανθεκτικότητα: Το βακτήριο μπορεί να επιβιώσει για αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες στο υδάτινο περιβάλλον, ειδικά αν προσκολληθεί σε οργανικά σωματίδια ή ιζήματα.
Η ανίχνευση του βακτηρίου Salmonella στα θαλασσινά νερά κολύμβησης αποτελεί σοβαρό υγειονομικό κίνδυνο και ένδειξη πρόσφατης, έντονης ρύπανσης από λύματα ή κόπρανα ζώων. Αν και η σαλμονέλα συνδέεται κυρίως με τροφικές δηλητηριάσεις, η παρουσία της στο νερό της θάλασσας μπορεί να προκαλέσει άμεσες και έμμεσες λοιμώξεις στους λουόμενους.
Τι πρέπει να κάνετε
- Αποφύγετε την κολύμβηση: Μην κολυμπάτε στη συγκεκριμένη παραλία μέχρι οι επίσημες αρχές να επιβεβαιώσουν ότι τα επίπεδα των παθογόνων έχουν μηδενιστεί.
- Προσοχή μετά από βροχή: Αποφεύγετε να μπαίνετε στη θάλασσα για τουλάχιστον 48 ώρες μετά από έντονες βροχοπτώσεις, ειδικά κοντά σε εκβολές ποταμών, χειμάρρων ή αγωγών, καθώς τότε μεταφέρονται τα περισσότερα παθογόνα φορτία.
- Κάντε ντους: Ξεπλένετε πάντα καλά το σώμα σας με καθαρό νερό αμέσως μετά το μπάνιο στη θάλασσα.
Πώς να προστατευτείτε στα
Καμένα Βούρλα
- Αποφύγετε τα σημεία κοντά στον βιολογικό: Μην κολυμπάτε σε ακτές που βρίσκονται κοντά σε αγωγούς εκβολής ή στην περιοχή που είχε παρουσιάσει το πρόβλημα (Κάμπινγκ ΕΟΤ).
- Ελέγξτε τις επίσημες ταμπέλες: Ο Δήμος και η Περιφέρεια υποχρεούνται να τοποθετούν σήμανση απαγόρευσης αν οι δικές τους επαναληπτικές μετρήσεις δείχνουν κίνδυνο.
- Μην μπαίνετε με ανοιχτές πληγές: Αν έχετε αμυχές ή δερματικά προβλήματα, το μολυσμένο νερό μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονή.
- Καταναλώστε θαλασσινά με προσοχή: Αν ψαρεύετε ή αγοράζετε ντόπια οστρακοειδή (μύδια, στρείδια) από την περιοχή, βεβαιωθείτε ότι είναι απολύτως μαγειρεμένα, καθώς τα κοχύλια αυτά συσσωρεύουν τη σαλμονέλα από το νερό.
Πόσο επικίνδυνη είναι η
ανίχνευση της Salmonella sp.
στα θαλασσινά νερά κολύμβησης;
Τα βακτήρια του γένους Salmonella (οικογένεια Enterobacteriaceae)είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός παθογόνος μικροοργανισμός, που ανιχνεύεται τόσο σε κατοικίδια όσο και σε άγρια ζώα και αποτελεί ένα από τα κυριότερα αίτια τροφογενών λοιμώξεων (δηλητηριάσεων) του ανθρώπου παγκοσμίως. Βεβαίως, η επικινδυνότητα του εξαρτάται αποκλειστικά από την παρουσία συγκεκριμένων στέλεχων (strain) του βακτηρίου.
Η κύρια πηγή προσβολής του ανθρώπου είναι τα τρόφιμα (κυρίως ζωικής προέλευσης, όπως τα κόκκινα κρέατα, τα πουλερικά, τα αυγά και τα παράγωγα αυτών) και η πλειοψηφία των περιπτώσεων τροφογενών ασθενειών και δηλητηριάσεων από είδη του γένους αυτού οφείλονται σε λάθη κατά την διαδικασία παρασκευής των τροφίμων τα οποία δίνουν στα βακτήρια την ευκαιρία να πολλαπλασιαστούν.
Η Salmonella ενάντια E. Coli
Ενώ η πλειονότητα των απλών λοιμώξεων από Salmonella προκαλεί πιο έντονα αρχικά συμπτώματα (όπως υψηλό πυρετό) σε σχέση με ένα κοινό E. coli, ορισμένα εξειδικευμένα στελέχη του E. coli είναι εξαιρετικά τοξικά και μπορούν να αποβούν μοιραία. Αν και οι περισσότερες E. coli είναι ακίνδυνα βακτήρια του εντέρου μας, τα παθογόνα στελέχη παράγουν τις τοξίνες Shiga (STEC). Αυτές οι τοξίνες καταστρέφουν τα αιμοφόρα αγγεία του εντέρου και των νεφρών. Αυτό σημαίνει ότι με πολύ μικρότερο φορτίο από αυτό που χρειάζεται συνήθως η Salmonella, η παθογόνος E. coli μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη νεφρική βλάβη ή θάνατο (κυρίως σε παιδιά). Τα εντεροαιμορραγικά στελέχη (STEC) απελευθερώνουν ισχυρές τοξίνες που καταστρέφουν τα αιμοφόρα αγγεία του εντέρου, προκαλώντας ακατάσχετη αιματηρή διάρροια.
Ως τόσο αντίθετα με το E. coli, το οποίο αποικίζει φυσιολογικά το έντερό μας, η Salmonella δεν θεωρείται ποτέ «φιλικό» βακτήριο. Αν βρεθεί στον οργανισμό, θα προκαλέσει λοίμωξη. Ορισμένα στελέχη (όπως η Salmonella Typhi) μπορούν να ξεφύγουν από το γαστρεντερικό σύστημα, να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και να προσβάλουν ζωτικά όργανα.
Τα παθογόνα στελέχη του γένους Salmonella προκαλούν μια ομάδα ασθενειών που ονομάζονται γενικά σαλμονελώσεις. Οι λοιμώξεις αυτές χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:
Μη τυφική σαλμονέλωση: Προκαλείται από ορότυπους όπως η Salmonella enteritidis και η Salmonella typhimurium. Εκδηλώνεται ως οξεία γαστρεντερίτιδα με συμπτώματα όπως διάρροια, εμετό, κοιλιακό πόνο και πυρετό.
Τυφικός πυρετός: Προκαλείται από τους ορότυπους Salmonella typhi και Salmonella paratyphi. Πρόκειται για μια σοβαρή συστηματική λοίμωξη που απαιτεί άμεση ιατρική και αντιβιοτική θεραπεία.
Η Salmonella και οι
ακτές κολύμβησης
Καθώς η σαλμονέλα είναι ένα εντερικό βακτήριο που αποβάλλεται μέσω των κοπράνων ανθρώπων και θερμόαιμων ζώων, η παρουσία της στο θαλασσινό νερό συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη δραστηριότητα και τις καιρικές συνθήκες. Οι κύριες πηγές μόλυνσης των ακτών κολύμβησης από το βακτήριο της σαλμονέλας (Salmonella) προέρχονται από την απόρριψη αστικών λυμάτων, μη επαρκώς επεξεργασμένα λύματα από βιολογικούς καθαρισμούς που καταλήγουν στη θάλασσα, σπασμένοι ή υπερχειλισμένοι αγωγοί αποχέτευσης κοντά σε παράκτιες περιοχές, κακή συντήρηση ή διαρροές από ιδιωτικούς βόθρους σε παραθαλάσσιους οικισμούς. Επίσης, τα γεωργικά και κτηνοτροφικά υπολείμματα, καθώς και τα κόπρανα ζώων και πτηνών, η χρήση μη επεξεργασμένης κοπριάς ως λίπασμα, η οποία ξεπλένεται από το έδαφος και καταλήγει σε ποτάμια ή απευθείας στη θάλασσα.
Καιρικά Φαινόμενα και
Φυσικοί Φορείς.
- Έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες: Το νερό της βροχής παρασύρει ρύπους, χώμα και περιττώματα από την ξηρά, αυξάνοντας κατακόρυφα το μικροβιακό φορτίο των ακτών.
- Εκβολές ποταμών και χειμάρρων: Ποτάμια που μεταφέρουν μολυσμένα επιφανειακά νερά από την ενδοχώρα απευθείας στις ζώνες κολύμβησης.
Η σαλμονέλα (Salmonella spp.) μπορεί να επιβιώσει στο θαλασσινό νερό από μερικές ημέρες έως και αρκετές εβδομάδες (συνήθως 12 έως 54 ημέρες), ενώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να παραμείνει σε ημι-θανή/λανθάνουσα κατάσταση για μήνες ή και χρόνια. Αν και το θαλασσινό περιβάλλον είναι εχθρικό για τα εντερικά βακτήρια λόγω της υψηλής αλατότητας, η σαλμονέλα επιδεικνύει μεγάλη προσαρμοστικότητα, αποτελώντας πηγή μόλυνσης για τα θαλασσινά και τους λουόμενους.
Παράγοντες που επηρεάζουν
την επιβίωση
Η διάρκεια ζωής του βακτηρίου στο θαλασσινό νερό εξαρτάται άμεσα από τους εξής περιβαλλοντικούς παράγοντες:
- Θερμοκρασία: Οι χαμηλές θερμοκρασίες (π.χ. τον χειμώνα ή σε μεγάλα βάθη) παρατείνουν σημαντικά την επιβίωσή της, καθώς επιβραδύνουν τον μεταβολισμό της.
- Ηλιακή ακτινοβολία (UV): Το υπεριώδες φως του ήλιου είναι ο κύριος φυσικός παράγοντας εξουδετέρωσης της σαλμονέλας στην επιφάνεια της θάλασσας.
- Ιζήματα (Λάσπη/Άμμος): Στον πυθμένα ή στις εκβολές ποταμών, τα βακτήρια προσκολλώνται στα ιζήματα. Εκεί προστατεύονται από τον ήλιο, βρίσκουν θρεπτικά συστατικά και επιβιώνουν για πολύ μεγαλύτερο διάστημα (άνω των 100 ημερών).
- Βιοτικοί παράγοντες: Η παρουσία φυσικών θηρευτών της θάλασσας (π.χ. πρωτόζωα) και ο ανταγωνισμός με τα θαλάσσια μικρόβια μειώνουν γρήγορα τον πληθυσμό της.
Η κατάσταση VBNC
(Βιώσιμα αλλά μη Καλλιεργήσιμα)
Όταν η σαλμονέλα εκτίθεται στο στρες του αλατιού και της έλλειψης τροφής, συχνά εισέρχεται σε μια κατάσταση που ονομάζεται VBNC (Viable But Non-Culturable).
Το βακτήριο δεν πεθαίνει, αλλά συρρικνώνεται και «κοιμάται». Δεν ανιχνεύεται με τις κλασικές εργαστηριακές καλλιέργειες. Αν καταποθεί από κάποιον οργανισμό (π.χ. ψάρι, οστρακοειδές ή άνθρωπο), μπορεί να αφυπνιστεί και να προκαλέσει μόλυνση. Κίνδυνοι για τη
Δημόσια Υγεία
Τα οστρακοειδή (π.χ. μύδια, στρείδια) φιλτράρουν το θαλασσινό νερό και συγκεντρώνουν το βακτήριο στους ιστούς τους. Η κατανάλωσή τους ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων είναι συχνή αιτία σαλμονέλωσης.
Λουόμενοι: Η κολύμβηση κοντά σε εκβολές υπονόμων, ποταμών ή μετά από έντονες βροχοπτώσεις που μεταφέρουν αστικά ή κτηνοτροφικά απόβλητα στη θάλασσα αυξάνει τον κίνδυνο τυχαίας κατάποσης μολυσμένου νερού