Η Μακρακώμη, η μεγαλύτερη κωμόπολη της δυτικής Φθιώτιδας, κουβαλά ένα όνομα με βαθιές ρίζες στην αρχαιότητα. Είναι κτισμένη ακριβώς στη θέση της αρχαίας πολίχνης των Αινιάνων, της Μακράς Κώμης, στην οποία οφείλει και τη σημερινή της ονομασία.
Από την αρχαιότητα στη Βαρυμπόπη
Τα ερείπια της αρχαίας Μακράς Κώμης σώζονται μέχρι και σήμερα και αναγνωρίζονται στη δυτική άκρη του οικισμού και στον λόφο του Προφήτη Ηλία. Η πρώτη ιστορική αναφορά για την περιοχή γίνεται από τον μεγάλο Ρωμαίο ιστορικό Τίτο Λίβιο, στην περιγραφή της καταστροφής της αρχαίας Σπέρχειας από τους Αιτωλούς το 198 π.Χ.
Τη Ρωμαϊκή εποχή, και αργότερα από την εποχή που οι Σλάβοι κατέλαβαν την κοιλάδα του Σπερχειού, ο οικισμός αναφέρεται με το όνομα Βαρυμπόπη. Στους Ελληνορωμαϊκούς χρόνους βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία του Δεσποτάτου της Υπάτης, όπως άλλωστε και ολόκληρη η χώρα των Αινιάνων.
Βυζάντιο και Τουρκοκρατία
Στα Βυζαντινά χρόνια η σημασία της δεν μειώνεται. Αντιθέτως, τόσο στο Βυζάντιο όσο και στη συνέχεια επί Τουρκοκρατίας, η Βαρυμπόπη αποτελούσε έδρα Επισκοπής της Μητρόπολης Νέων Πατρών (Υπάτης). Οι πηγές της εποχής την περιγράφουν ως μια μικρή πολιτεία σε ακμή και με ιδιαίτερη κίνηση για τα δεδομένα της περιοχής.
Από την Επανάσταση στο σύγχρονο Δήμο
Μετά την Επανάσταση του 1821 και την ανακήρυξη της Ελλάδας σε ανεξάρτητο κράτος, η Βαρυμπόπη ήταν ένα μικρό χωριό με περίπου 200 κατοίκους.
Η διοικητική της αναβάθμιση έρχεται λίγες δεκαετίες αργότερα. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1869, με Βασιλικό Διάταγμα, σχηματίστηκε και άρχισε να λειτουργεί η υπηρεσία του Δήμου Μακρακώμης με πρωτεύουσα τη Βαρυμπόπη.
Η επίσημη πορεία της στο νεοελληνικό κράτος αποτυπώνεται στα ΦΕΚ:
• Το 1899, με το ΦΕΚ 136Α - 08/07/1899, αποσπάται από τον τότε νομό Φθιώτιδος και Φωκίδος και υπάγεται στον νομό Φθιώτιδος.
• Το 1912, με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912, ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας.
• Το 1916, με το ΦΕΚ 41Β - 05/05/1916, γίνεται η ιστορική μετονομασία: η Βαρυμπόπη παίρνει και πάλι το αρχαίο της όνομα και γίνεται επισήμως Μακρακώμη, όπως την γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.
Μια ονομασία που έκλεισε έναν κύκλο σχεδόν 2.200 χρόνων ιστορίας.