Στην καρδιά της κοιλάδας του Σπερχειού, στις νότιες όχθες του ποταμού και μόλις 10 χλμ. νοτιοδυτικά της Λαμίας, βρίσκονται οι Κομποτάδες. Ένα χωριό που κουβαλάει βαριά ιστορία, χτισμένο σε ένα σταυροδρόμι φυσικό και ιστορικό: δυτικά του η Υπάτη, βορειοδυτικά το Λειανοκλάδι και νοτιοανατολικά ο Γοργοπόταμος.
Ένα ξακουστό κεφαλοχώρι
Οι Κομποτάδες δεν ήταν ποτέ ένα τυχαίο χωριό. Υπήρξαν ξακουστό κεφαλοχώρι από την εποχή της Τουρκοκρατίας, με πληθυσμό, οικονομία και λόγο στα γεγονότα της Ρούμελης. Η καρδιά αυτής της σημασίας χτυπάει μέχρι σήμερα στην κεντρική πλατεία του χωριού.
Η πλατεία δεν είναι απλώς μια πλατεία. Αποτελεί ιστορικό πάρκο. Τα πέντε γέρικα πλατάνια της, επιβλητικά και αιωνόβια, έχουν ανακηρυχθεί διατηρητέα φυσικά μνημεία με την απόφαση 72906/4096/1976 (ΦΕΚ 1113 Β/1976) και μαρτυρούν τη συνέχεια του τόπου.
Εκεί, κάτω από τη σκιά τους, γράφτηκε μια από τις πρώτες σελίδες της Επανάστασης του 1821 στη Στερεά Ελλάδα.
Στις 18 Απριλίου 1821, στην πλατεία των Κομποτάδων συναντήθηκαν τρεις από τους σπουδαιότερους οπλαρχηγούς της Ρούμελης: ο Αθανάσιος Διάκος, ο Πανουργιάς και ο Δυοβουνιώτης. Σκοπός τους ήταν να οργανώσουν την άμυνα απέναντι στα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη και του Κιοσέ Μεχμέτ που κατέβαιναν για να πνίξουν την επανάσταση στην Πελοπόννησο.
Εκεί πήραν την ιστορική απόφαση να κλείσουν τον άξονα Γοργοπόταμος - Ηράκλεια - Αλαμάνα, όπως ονομαζόταν τότε ο Σπερχειός ποταμός. Ήταν η προετοιμασία για όσα θα ακολουθούσαν λίγες μέρες μετά στην Αλαμάνα. Οι κάτοικοι των Κομποτάδων συμμετείχαν μάλιστα ενεργά και με αντιπερισπασμό κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Μπεκίου, του σημερινού Σταυρού.
Τι αξίζει να δείτε στους Κομποτάδες
Πέρα από την ιστορική πλατεία, το χωριό διατηρεί σημαντικά μνημεία που καλύπτουν χιλιετίες.
1. Η Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής
Ο πολιούχος ναός του χωριού έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα και είναι ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα μνημεία αυτής της εποχής σε ολόκληρο το Νομό Φθιώτιδας.
2. Ο λόφος του Προφήτη Ηλία
Στα νότια του χωριού, στους πρόποδες της Οίτης, ο λόφος κρύβει μια άλλη, πολύ αρχαιότερη ιστορία. Εκεί εντοπίστηκε νεκροταφείο με θαλαμοειδείς τάφους, με διαχρονική χρήση από τις αρχές του 14ου αιώνα π.Χ. μέχρι και το τέλος του 3ου αιώνα π.Χ.
3. Το ξωκλήσι του Αγίου Ταξιάρχη
Σε απόσταση 7 χλμ. από το χωριό, μέσα σε ένα τοπίο γαλήνης, βρίσκεται το ξωκλήσι του Αγίου Ταξιάρχη. Χτισμένο την εποχή του Ιουστινιανού, αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο της βυζαντινής περιόδου, καθώς λειτουργεί αδιάλειπτα μέχρι και σήμερα.
4. Το παλιό Δημοτικό Σχολείο
Το κτίριο του πρώην Δημοτικού Σχολείου έχει χαρακτηριστεί νεότερο μνημείο και αποτελεί σημείο αναφοράς για την εκπαιδευτική και αρχιτεκτονική ιστορία της περιοχής.
Οι Κομποτάδες είναι ένας τόπος όπου η φύση του Σπερχειού συναντά την ιστορία της Ελλάδας. Από τους μυκηναϊκούς τάφους μέχρι τα πλατάνια του 1821, το χωριό αποδεικνύει πως ακόμα και ένας μικρός τόπος 10 χλμ. έξω από τη Λαμία μπορεί να κρατά μέσα του αιώνες.