ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΘΗΝΑ 1986
Οἱ κοινωνιολόγοι (ἀλλὰ καὶ ὁ λαογράφος καὶ ἄλλοι πολλοί) πολλὰ θὰ εἶχαν νὰ ὠφεληθοῦν, ἐὰν κατέγραφαν ἁπλῶς τὴ σχέση Ἕλλην - αὐτοκίνητο. Δὲν ἐννοῶ, φυσικά, ἐκείνους ποὺ θὰ ἔσπευδαν νὰ χαρακτηρίσουν αὐτὴ τὴ σχέση, δίνοντάς της ὀνομασίες τοῦ συρμοῦ (ἐρωτική καὶ τέτοια), οὔτε τοὺς ἄλλους, αὐτοὺς ποὺ ἀρέσκονται στὶς γνωστὲς ψυχοβιολογικὲς ἑρμηνεῖες καὶ παρατηρήσεις, τοῦ τύπου προέκταση τοῦ ἐγὼ μέχρι καὶ πέραν τῶν προφυλακτήρων κ.λπ. — ὤ, ὄχι. Ὄχι τέτοια. Αὐτὰ μᾶς τὰ εἶπαν ἄλλοι. Ἄλλα ἐγὼ ἐννοῶ.
Πῶς, π.χ., ξεκινᾶ ὑπερηφάνως ὁ Ἕλλην - καὶ δὴ ὁ αὐταρέσκως ἀποκαλούμενος μέσος. Πῶς μασσαράρει. Πῶς κορνάρει. Πῶς παρκάρει, τῇ βοηθείᾳ συγγενῶν πρώτου (ἀλλὰ καὶ δευτέρου) βαθμοῦ, οἱ ὁποῖοι τοποθετούμενοι ἔνθεν καὶ ἔνθεν τοῦ ὀχήματος, προσπαθοῦν (δι’ ἀπεγνωσμένων, ἀλλὰ καὶ μὴ συντονισμένων κινήσεων, ὡς καὶ αὐτοσχεδίων ἐπιφωνημάτων) νὰ τὸν κατευθύνουν στοὺς ἀτελείωτους πρὸς τοῦτο ἑλιγμούς. Πῶς βάζει τὴν κασέτα καὶ τὴν ἀκούει στὴ διαπασών. Πῶς σκαλίζει, μὲ τὸν λαιμὸν ἢ καὶ τὸν μικρὸ δάκτυλον τὴ μύτη του καὶ δή σὲ στιγμὲς ἀγωνίας (κόκκινο στὸ σηματοδότη, μποτιλιάρισμα κ.λπ.). Πῶς τρέχει ἰλιγγιωδῶς ἐντὸς κατοικημένων χώρων. Πῶς θρασυπορεῖ ἐκτὸς κατοικημένων περιοχῶν, καταλαμβάνων ζηλοτύπως τὴν ἀριστερὰ λωρίδα, φορώντας μάλιστα καὶ τὴν καλὴ τοῦ σετουμπλίκα. Πῶς ἀπορρίπτει ἐκ τῶν παραθύρων ὅ,τι γενικῶς ἀδυνατεῖ νὰ καταβροχθίσει. Πῶς πίνει - καὶ ἐδῶ μποροῦμε νὰ διακρίνουμε δύο σχολές: αὐτοὺς ποὺ ἀνοίγουν ἁπλῶς τὸ παράθυρο καὶ ἐκείνους ποὺ ἀνοίγουν ὁλόκληρη τὴν πόρτα. Πῶς δομᾶται κατὰ τῶν πεζῶν. Πῶς παραβιάζει κάθε σῆμα, σήμανση καὶ κώδικα κυκλοφορίας. Πῶς καταρρέει ἐπὶ θέᾳ τροχονόμου. Πῶς ὁρμεῖ καὶ ἐκλιπαρεῖ στὴν πρώτη κλήση. Πῶς ἀδειάζει ἐν μέσῳ ὁδοῦ τὸ σταχτοδοχεῖο μὲ τὰ ἀποτσίγαρα. Πῶς ξεσκονίζει (μὲ τὸ ὕπερο ἐκείνου φτεροῦ) τὸ ἀμάξωμα, ἀδιαφορῶντας τελείως γιὰ ὅ,τι κοινῶς ἀποκαλεῖται μηχανή. Πῶς πλένει (συνήθως μὲ ἀθλητικὸ φανελάκι, πανταλόνι πιτζάμας καὶ σαγιονάρες) τὸ ἀμάξωμα. Πῶς τὸ καλύπτει δι’ εἰδικῆς καλυπτρίδος δίκην τερατώδους πεποικιλμένης πάτρας κ.ο.κ.
Ἡ ἐκκίνηση αὐτοκινήτου ἐνέχει στοιχεῖα μιᾶς ἰδιαίτερης τελετουργίας. Πρόκειται γιὰ μιὰ πρακτική, ποὺ θὰ μποροῦσε εὐφήμως νὰ ἀποκληθεῖ σύνδρομο τῆς γκαζιέρας. Στὴν Κατοχή, δηλαδή, καὶ κατὰ τὰ πρῶτα μεταπολεμικὰ χρόνια ἤκμασε, ὡς πηγὴ θερμικῆς ἐνεργείας καὶ ἑστία (ταυτοχρόνως) μαγειρέματος, ἡ ἀλλότριου μνήμης γκαζιέρα. Ἔμοιαζε, κάπως, μὲ καμινέτο οἰνοπνεύματος, τοῦ ὁποίου καὶ ἀποτελοῦσε οἱονεὶ τὴ μεγέθυνση. Λειτουργοῦσε μὲ βενζίνη (ἀργότερα καὶ μὲ καθαρὸ πετρέλαιο), ἐνῶ ἕνας ἐξελιγμένος τύπος της ἀπέκτησε καὶ ἰδιαίτερο, κυλινδρικὸ τεξίλιο: τοῦτο γιατί οἱ ἐκρήξεις τῆς γκαζιέρας ὑπῆρξαν τόσο συχνές, ὅσο σχεδὸν καὶ ἐκεῖνες μὲ τὶς νάρκες τῆς ἐποχῆς.
Προϋπόθεση γιὰ νὰ λειτουργήσει ἡ γκαζιέρα ἦταν ἡ πυράκτωση τοῦ ἀκροφυσίου, μέσω τοῦ ὁποίου ἐξασφαλιζόταν ἡ στάγδην ροὴ τῆς βενζίνης. Ἡ πυράκτωση αὐτὴ ἐπετυγχάνετο ὡς ἀκολούθως:
Σὲ εἰδικὴ ὑποδοχὴ ποὺ περιέβαλε κυκλικῶς τὸ ἀκροφύσιον, ἡ οἰκονόμα τοποθετοῦσε ποσότητα οἰνοπνεύματος, τὸ ἄναβε καὶ ἀκολούθως συνέχιζε τὶς οἰκιακὲς ἐνασχολήσεις της. Μετὰ πάροδον ἱκανοῦ χρόνου ἐπέστρεφε, καὶ μὲ μερικοὺς ἥπιους χειρισμοὺς τῆς ἀντλίας βενζίνης ἐπέτρεπε (σὲ ἐλάχιστη ποσότητα καυσίμου) νὰ ἐξέλθει τοῦ ἀκροφυσίου, ὁπότε καὶ αὐτομάτως ἀνεφλέγετο. Προϊόντος τοῦ χρόνου ἡ ποσότης τῆς βενζίνης ηὐξάνετο, ἡ πυράκτωσις ἐπετείνετο, ὥστε μετὰ δεκάλεπτον περίπου ἡ γκαζιέρα (ἐφόσον δὲν εἶχε στὸ μεταξύ ἐκραγεῖ) ἐργαζόταν καὶ ἀπέδιδε κανονικά.
Γιὰ λόγους ποὺ παραμένουν ἀκόμη μυστηριώδεις (ἤ, τουλάχιστον, ἀνεξιχνίαστοι) πλεῖστοι ὅσοι ὁδηγοί μας (καί, κυρίως, ἐκεῖνοι τῆς πρώτης γενεᾶς), ἐταύτισαν τὴν ἐκκίνηση τοῦ αὐτοκινήτου τους μὲ τὴν ὅλη διαδικασία πυρακτώσεως τῆς γκαζιέρας, τὴν τελετουργία τῆς ὁποίας μόλις περιγράψαμε. Ἔρχονται, δηλαδή, ἀκραδάντως τῆς ἰδέας ὅτι πρὶν ξεκινήσει τὸ ἁμάξι, πρέπει νὰ ζεσταθεῖ ἡ μηχανή!!
Πράγματι! Ἀνεξαρτήτως ὥρας, θερμοκρασίας καὶ λοιπῶν ἐξωτερικῶν συνθηκῶν, ὁ ὁδηγός μας ἐξέρχεται τῆς πολυκατοικίας του καὶ προσέρχεται στὸ αὐτοκίνητό του μὲ ὕφος, ποὺ δὲν στερεῖται καὶ κάποιας μεγαλοπρεπείας, ἂν καὶ ὑπεροψίας. Τὸ ἐπιθεωρεῖ μὲ μιὰ κάπως σκοτεινὴ ματιά καὶ ἀφαιρεῖ τὴν ἐξ ἐλαστικοῦ (ἢ καὶ ἐξ ὑφάσματος) καλυπτρίδα του (ἐφόσον ὑπάρχει). Τὴν διπλώνει προσεκτικὰ καὶ τὴν τοποθετεῖ στὸ πόρτ-μπαγκάζ. Ἀκολούθως ξεκλειδώνει τὴν πόρτα καὶ εἰσέρχεται. Βάζει μπρός — τρόπος τοῦ λέγειν, δηλαδή: μὲ τὴν μπαταρία μονίμως πεσμένη, μὲ τὴ μίζα συρμασμένη, μὲ τὴ βεντινατλία σκουριασμένη, μὲ τὶς πλατίνες κλαταρισμένες κ.ο.κ., ποιοῦ μεῖγμα νὰ ἀναφλεγεί; Ἀκούγονται κριγμοί, κρωγμοί, μυκηθμοί, βορβορυγμοί καὶ ἄλλα, ἀλλὰ (κάποτε) ἐξέρχεται καὶ ἡ πολυπόθητος ἀνάφλεξις.
Μὲ ἔκδηλη ἀνακούφιση, ἀλλὰ καὶ ἐνδόμυχη ἀνησυχία (μή μᾶς σβήσει) ὁ ὁδηγός μας καταλαμβάνεται, τότε, ἀπὸ κρίση μαρσαρίσματος, ποὺ μπορεῖ καὶ νὰ ἐξελιχθεῖ σὲ παροξυσμὸ ἢ καὶ σὲ πραγματικὸ ἀμόκ. Ὁ θόρυβος, ὁ ὀρυμαγδὸς καὶ τὸ πρῶτο ντουμάνι τυλίγουν τὴν περιοχή. Εὐτυχῶς, πλέον, ὁ ἰδιοκτήτης περνάει στὴν τρίτη φάση τῆς ἐκκινήσεως: τὸ ζέσταμα! Ἐνῶ κύλινδροι, βαλβίδες, καπάκια καὶ τὰ συναφῆ καταπονοῦνται ἀγρίως, ὁ εὐτυχὴς ἰδιοκτήτης τους ἀρχίζει νὰ ἀσχολεῖται μὲ τὰ ἄλλα: ἀδειάζει τὸ σταχτοδοχεῖο, ἀνασπᾶ τὸ στερεὸ καὶ ξεσκονίζει τὸ ἀμάξωμα, πλένει τὰ τζάμια, τινάζει τὰ χαλάκια, ἀφαιρεῖ τὰ καρουλάκια ἀπὸ τὰ μαλλιά (ἐπὶ γυναικὸς καὶ ἐφόσον τὰ φοράει) καὶ γενικῶς ἐπιδίδεται σὲ διάφορα εἰρηνικῆς φύσεως ἔργα.
Μετὰ ταῦτα, θεωρῶν ὅτι τὸ ποθούμενον ἐπετεύχθη, ξανακάθεται στὴ θέση τοῦ ὁδηγοῦ καὶ, γιὰ περισσότερο σιγουριά, περιμένει ἐπὶ μερικὰ εἰσέτι λεπτά. Μέσα στὸ ντουμάνι, ποὺ ἔχει πιά πνίξει τὴ γειτονιά, ὁ ὁδηγός μας βυθίζεται σὲ ὀνειροπολήσεις. Τοποθετεῖ ἀντανακλαστικῶς μιὰ κασέτα στὸ κασετόφωνο, ἐνῶ διὰ τοῦ λαιμοῦ ἢ τοῦ μικροῦ δακτύλου (ἀδιάφορον!) προβαίνει σὲ μᾶλλον ἀδιάφορες ἀναζητήσεις ἐντὸς τῶν ρινικῶν του κοιλοτήτων. Τὰ εὑρήματα αὐτῶν τῶν ἀναζητήσεων, πρὶν ἀπορρίψει δι’ εἰδικῆς εὐφυοῦς κινήσεως (μιμουμένης μοχλὸν δευτέρου εἴδους), ἐπιθεωρεῖ ἐμβριθῶς. Τὸ προσωπικό του νέφος ἔχει, πιά, σχηματισθεῖ, ἡ τοπικὴ ἠχορύπανση ἔχει ὁλοκληρωθεῖ, ὅταν (ἐπιτέλους!), καὶ μέσα σὲ καινούριο ὀρυμαγδό, ἀποφασίζει νὰ ξεκινήσει!
Ἐννοεῖται πὼς οἱ κατασκευαστὲς αὐτοκινήτων συμβουλεύουν τοὺς ὁδηγοὺς ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα: νὰ ξεκινοῦν ἀμέσως καὶ νὰ ὁδηγοῦν, κατὰ τὰ δύο πρῶτα χιλιόμετρα, μαλακὰ καὶ ἀργά! Ἐμεῖς, ὅμως, διακατεχόμεθα ἐθνικῶς ἀπὸ τὸ σύνδρομο τῆς γκαζιέρας, ἴσως καὶ ἐπειδὴ οὐδεὶς μας ἐδιάβαξε τὸ ἀντίθετο. Κατὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν ὁδηγῶν, τὶς ἐξετάσεις, τὶς ἐξορμήσεις, τὶς κλήσεις, τὶς ὁδηγίες, τὸ περιώνυμο point system, τὶς ἐκκλήσεις γιὰ τὸ νέφος καὶ τὴ συναφῆ, οὔτε κουβέντα γιὰ τὴ μεγάλη μαστιγα: τὸν ἄσχετο ὁδηγό, τὸν ἀδιάφορο, τὸν θρασύ, τὸν ἀδαῆ, τὸν ἀντικοινωνικὸ καὶ, γενικά, τὸν ἐπικίνδυνο!
from anemourion https://ift.tt/3ZETRI6
via IFTTT