 |
| Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙ ΚΡΑΤΟΣ ΕΥΝΟΜΟΥΜΕΝΟ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΕ ΜΕΤΑΞΥ ΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ. (ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΣΟΚΟΥ, ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ). |
Η πειρατία στις θάλασσες όπως και η ληστεία στην ξηρά υπήρξαν για διάφορες περιοχές και κοινωνικά στρώματα της προεπαναστατικής Ελλάδας τρόπος ζωής και μέσο απόκτησης πλούτου και δύναμης. Οι παράνομες αυτές δραστηριότητες έπλητταν τόσο αλλόθρησκους (ευρωπαϊκά και μουσουλμανικά εμπορικά πλοία στην ξηρά) όσο και ομοθρήσκους, φέρνοντας σε απόγνωση τις πληττόμενες περιοχές. Περιφρονώντας την επιδιωκόμενη από τους Οθωμανούς τάξη οι πειρατές και οι ληστές ασκήθηκαν κατά τα προεπαναστατικά χρόνια όχι μόνο στην τελειοποίηση των μεθόδων καταδρομής, αλλά και στη σύγκρουση με τη διοικούσα αρχή. Οι εμπειρίες αυτές στάθηκαν πολύτιμες για την Επανάσταση όταν αυτή ξέσπασε στα 1821, αλλά απετέλεσαν ταυτόχρονα πηγή προβλημάτων, καθώς σε όχι λίγες περιπτώσεις οι μαχόμενοι κατά των Τούρκων πρώην κλέφτες και πειρατές επιδίδονταν σε πράξεις ληστείας και βίας και κατά των επαναστατημένων ομοθρήσκων τους.
Τα περιστατικά αυτά που τόσο πλήγωσαν την Επανάσταση συνέχισαν να αποτελούν πρόβλημα πρώτου μεγέθους για τα ελληνικά πράγματα, όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας ήλθε για να αναλάβει τα ηνία του υπό διαμόρφωση νέου ελληνικού κράτους. Τη μελέτη του φαινομένου της πειρατείας κατά την περίοδο αυτή και των ενεργειών του Καποδίστρια για την καταστολή της οφείλουμε στην πρόωρα χαμένη ιστορικά Δέσποινα Θεμελή-Κατηφόρη. Στη διατριβή της που εκδόθηκε στα 1973 υπό τον τίτλο: «Η δίωξις της πειρατείας και το θαλασσιον Δικαστήριον κατά την πρώτην καποδιστριακήν περίοδον 1828-1829» η Δ. Κατηφόρη αναδεικνύει την τιτάνια και περίπλοκη μάχη που ο κυβερνήτης χρειάσθηκε να δώσει απέναντι στις πειρατοτρόφες νησιωτικές κοινότητες, δηλαδή απέναντι σε ανθρώπους που υπήρξαν ήρωες της Επανάστασης και, ταυτόχρονα, διακυβευτές της.
Κορύφωση
Αν το 1827 είναι η χρονιά κορύφωσης της πειρατικής δραστηριότητας των αιγαιοπελαγιτών, οι σχετικές ευκαιρίες τους είχαν δοθεί ενωρίτερα, όταν με την αρχή της Επανάστασης πολιορκήθηκαν τα παραθαλάσσια τουρκικά κάστρα. Σπάζοντας τους αποκλεισμούς αυτούς κάποιοι εκ των Ελλήνων ναυτικών τροφοδοτούσαν τους πολιορκημένους εχθρούς, αποτελώντας, με τα κέρδη που συνήγαγαν, ελκυστικό παράδειγμα για τους χειμαζόμενους από τη διακοπή του εμπορίου Ελληνες νησιώτες.
Οι καταστροφές των παραλιακών μικρασιατικών πόλεων, της Χίου, των Ψαρών, της Κάσου και η καταστολή της Επανάστασης στη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και την Κρήτη επιδείνωσαν τα πράγματα, καθώς εκριζωμένοι και εξαθλιωμένοι πληθυσμοί και ηττημένοι οπλαρχηγοί διασπάρθηκαν στο Αιγαίο στρεφόμενοι για την επιβίωση τους σε μια δραστηριότητα που γνώριζαν και από το παρελθόν: την πειρατεία και τη ληστεία. Τα σημαντικότερα πειρατικά κέντρα ήταν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης οι «κλεπτοφωλεαί» των Β. Σποράδων (κυρίως η Σκόπελος και η Σκιάθος), η Μάνη, η Γραμβούσα, η Σάμος, η Κάρπαθος και, φυσικά, η Κάσος, οι ναυτικοί της οποίας απετέλεσαν τη μάστιγα του Αιγαίου μένοντας γνωστοί ως «Κασιώτες τερατές». Τέτοια ήταν η δράση των πειρατικών αυτών ομάδων, ώστε τα θύματα τους αναγκάζονται να ζητήσουν την προστασία των Υδραίων ή και, ακόμη, των Τούρκων, όπως έπραξαν η Θάσος και η Ιμβρος στα δύσκολα αυτά χρόνια.
Ανδρέας Μιαούλης
Προκειμένου να αντιμετωπίσει το φαινόμενο αυτό ο Καποδίστριας κινήθηκε στα 1828 σε πολλαπλά επίπεδα: στους επιφανέστερους ναυτικούς, με προεξάρχοντα τον Ανδρέα Μιαούλη, ανέθεσε το έργο της σύλληψης των πειρατών και των πλοίων τους, στα ικανότερα διοικητικά στελέχη του ανέθεσε το έργο της οικονομικής ανάκαμψης των νησιών ώστε να αποκοπούν από την πειρατεία, στους κοινοτικούς άρχοντες διεμήνυσε ότι τυχόν ολιγωρία τους στο θέμα της καταδίωξης των πειρατών θα τους κατέτασσε στην κατηγορία των «συμπειρατών και κλεπταποδόχων» και στους ταρσανάδες έκανε σαφές ότι η συνέχιση της κατασκευής πειρατικών σκαφών θα είχε επιπτώσεις στη λειτουργία τους. Τα μέτρα αυτά απέδωσαν εντυπωσιακά: ο Ανδρέας Μιαούλης σε μια και μόνη περιπολία του στις Β. Σποράδες το 1828 πυρπόλησε 41 και συνέλαβε 79 πειρατικά σκάφη με τα πληρώματα τους, ενώ οι νησιωτικές κοινότητες αναγκάσθηκαν να συνεργασθούν στην κατεύθυνση της έννομης τάξης και της διά νομίμων μέσων οικονομικής ανάκαμψης. Η λυσσαλέα αντιπολίτευση κατά του Καποδίστρια που θα αναπτυχθεί στα επόμενα χρόνια και η εμπλοκή των Υδραίων και των Μανιατών σε αυτήν θα ακυρώσει πολλά από τα επιτεύγματα του σώφρονος και μεθοδικού κυβερνήτη. Για μια ακόμη φορά ο τόπος περιέπιπτε στον φαύλο κύκλο της αναρχίας και των παθών.
ΜΑΡΙΑ ΕΥΘΥΜΙΟΥ
ΠΕΙΡΑΤΕΣ ΚΑΙ ΚΟΥΡΣΑΡΟΙ
7 ΗΜΕΡΕΣ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΑΘΗΝΑ 1997
from ανεμουριον https://ift.tt/37QNbPl
via IFTTT