 |
| «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά...», «Κορόιδο Μουσολίνι...». Η «τραγουδίστρια της Νίκης» Σοφία Βέμπο προκαλούσε ρίγη ενθουσιασμού στο κοινό των «πολεμικών επιθεωρήσεων». Τα τραγούδια της αυτά δισκογραφήθηκαν μετά τον πόλεμο (Φωτ.: Αρχείο Θεατρικού Μουσείου). |
Το τέλος της δεκαετίας του 1930 και το ξεκίνημα της νέας, σημαδεύονται από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα της νεότερης ιστορίας των Ελλήνων. Η κήρυξη του πολέμου από τη φασιστική Ιταλία και η νικηφόρα αντιμετώπιση της από τον Ελληνικό Στρατό στην Αλβανία, απέδειξε το φρόνημα και τις αστείρευτες δυνάμεις του λαού μας, που από την Ίδρυση του νεότερου ελληνικού κράτους βρισκόταν υπό την «εποπτεία» των μεγάλων «συμμάχων» μας της Δύσης. Από τον Οκτώβριο του 1940 μέχρι και τον Απρίλιο του 1941, στο εξάμηνο αυτό, οι δημιουργοί του ελληνικού τραγουδιού, όλων των κατηγοριών, κατέγραψαν τα γεγονότα αυτά μέσα σε νέα τραγούδια τους ή παραλλαγές προηγούμενων επιτυχιών, όπου προσάρμοσαν νέου περιεχομένου στίχους, σε προϋπάρχουσες μελωδίες.
Από το χώρο του λαϊκού τραγουδιού, οι περισσότεροι συνθέτες του ρεμπέτικου παρουσίασαν τέτοια τραγούδια, όπως ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Σπύρος Περιστέρης, ο Παναγιώτης Τούντας, ο Απόστολος Χατζηχρίστος, ο Δημήτρης Περδικόπουλος, ο Δημήτρης Γκόγκος ή Μπαγιαντέρας, ο Στέλιος Χρυσίνης, ο Στέλιος Κερομύτης, ο Δημήτρης Σέμσης και άλλοι. Αλλά ακόμη μεγαλύτερη αποδοχή από τον ελληνικό λαό είχαν τα τραγούδια και οι πολεμικές παρωδίες των συνθετών του ελαφρού τραγουδιού, όπως ο Μιχάλης Σουγιούλ, ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης, ο Μηνάς Πορτοκάλλης, ο Γιώργος Μυρογιάννης, ο Νίκος Πλατσαίος, ο Ιωσήφ Ριτσιάρδης, ο Γιάννης Σπάρτακος, ο Μίμης Κατριβάνος, ο Γιάννης Κυπαρίσσης, ο Θεόδωρος Παπαδόπουλος, ο Ζοζέφ Κορίνθιος, ο Χρήστος Χαιρόπουλος, ο Λεό Ραπίτης, ο Γιάννης Βέλλας, ο Πέτρος Επιτροπάκης, ο Νίκος Γούναρης, η Σωτηρία Ιατρίδου, ο Γιάννης Φούσκας, ο Γρηγόρης Κωνσταντινίδης, ο Νίκος Λάβδας. Οι συνθέσεις τους πέρασαν μέσα από μια σειρά επιθεωρήσεων που τα κείμενα και τους στίχους έγραψαν οι διασημότεροι της δεκαετίας του '30. Σημειώνουμε πρώτο τον Γιώργο Οικονομίδη και τους: Αιμίλιο Σαββίδη, Κώστα Κοφινιώτη, τους Γιαννακόπουλο-Σακελλάριο, τον Ευαγγελίδη, τον Μίμη Τραϊφόρο, τους Σπυρόπουλο-Παπαδούκα, τον Απόστολο Μαγγανάρη, τον Γιάννη Πρινέα, τον Πέτρο Κυριάκο, τον Πωλ Μενεστρέλ, τον Δημήτρη Γιαννουκάκη κ.ά.
Τα νικηφόρα νέα από το αλβανικό μέτωπο, έδωσαν «τροφή» για το ανέβασμα πολλών επιθεωρήσεων, όπου κάθε βράδυ ξέσπαγε ο αθηναϊκός λαός. Πρώτη η παλαίμαχος Μαρίκα Κοτοπούλη, επανέφερε τα «Παναθήναια» που είχαν σταματήσει στη δεκαετία του '20, ονομάζοντας τα «Τα Πολεμικά Παναθήναια» του 1940. Στο θέατρο «Αλίκη» ανεβαίνει το «Μπράβο Κολονέλλο» των Δημήτρη Ευαγγελίδη-Αλέκου Σακελλάριου σε μουσική Θεόφραστου Σακελλαρίδη. Στο θέατρο «Κεντρικόν» ανεβαίνουν οι «Πολεμικές καντρίλλιες» του Α. Γιαλαμά-Γ. Οικονομίδη, σε μουσική Γρηγόρη Κωνσταντινίδη. Στο θέατρο «Αλάμπρα» ανεβαίνουν «Το τσαρούχι» και «Φούσκωστον» των Παν. Παπαδούκα-Β. Σπυρόπουλου σε μουσική Ιωσήφ Ριτσιάρδη. Ο Απ. Μαγγανάρης και ο Κώστας Μπέζος ανεβάζουν το «Κορόιδο Μουσολίνι» σε μουσική Μίμη Κατριβάνου. Οι Σπ. Χάριτος-Μαρ. Λαοντάρη ανεβάζουν την Επιθεώρηση «Μπέλλα Γκρέτσια» σε μουσική Θεόδωρου Παπαδόπουλου.
Περιττό να αναφερθεί ότι από το πλήθος των ηθοποιών και τραγουδιστών που έλαβαν μέρος σε αυτό το μεγάλο καλλιτεχνικό πανηγύρι, αναδείχθηκε και κυριάρχησε η σπουδαία φωνή της Σοφίας Βέμπο, που δίκαια χαρακτηρίστηκε σαν η «τραγουδίστρια της Νίκης». Η κατάρρευση του Μετώπου, ύστερα από την επίθεση από την επίθεση των Γερμανών ναζιστών, και η κατάληψη της Αθήνας τον Απρίλιο του 1941, οδήγησαν στη μεγάλη νύχτα της Κατοχής. Μέσα σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα εξόντωσης του ελληνικού λαού, η χώρα οδηγήθηκε σε μια πρωτοφανέρωτη κατάσταση, ντροπή για τον «πολιτισμένο» κόσμο. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες οδηγήθηκαν στο θάνατο από την πείνα, αφού οι δυνάμεις Κατοχής καταλήστεψαν τις πλουτοπαραγωγικές πηγές, την αγροτική παραγωγή, ακόμη και τα αποθέματα χρυσού της «Τράπεζας της Ελλάδος».
Η ίδρυση των αντιστασιακών οργανώσεων και ιδιαίτερα της μεγαλύτερης, που ήταν το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), με τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΕΛΑΣ), δημιούργησαν προϋποθέσεις ανάτασης και ελπίδες για μια Ελλάδα, ελεύθερη, ανεξάρτητη και δημοκρατική. Η ελληνική δισκογραφία σταμάτησε με την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα και το κλείσιμο του εργοστασίου της Columbia από τις δυνάμεις Κατοχής.
Οι σπουδαιότεροι δημιουργοί και ερμηνευτές της μεγάλης Μικρασιατικής «σχολής» που μεγαλούργησαν στα χρόνια του Μεσοπολέμου, χάθηκαν από την πείνα τις αρρώστιες και τις εκτελέσεις στα σκληρά αυτά χρόνια. Ανάμεσα σε αυτούς που χάθηκαν περιλαμβάνονται ο Παναγιώτης Τούντας, ο Κώστας Σκαρβέλης, ο Βαγγέλης Παπάζογλου, ο Ανέστης Δελιάς, ο Γιοβάν Τσαούς, ο Γιώργος Κάβουρας, ο Αντώνης Διαμαντίδης ή Νταλγκάς, ο Νίκος Χατζηαποστόλου, ο Κλέων Τριαντάφυλλου ή Αττίκ, ο Στάθης Μάστορας και άλλοι πολλοί, που τα ίχνη τους δεν βρέθηκαν ακόμη.
 |
| Ημέρες εθνικής έξαρσης για τη νικηφόρα έκβαση του πολέμου στην Αλβανία και το μικρού σχήματος περιοδικό «Το Ελληνικό Τραγούδι» (Μάρτιος 1941-αρ. 1 και Μάιος 1941-αρ. 2) κυκλοφορεί με «όλα τα νέα θεατρικά-κινηματογραφικά τραγούδια και τις πολεμικές παρωδίες». Τα τεύχη πρόφτασαν να εκδοθούν πριν από την επιβολή της κατοχικής λογοκρισίας (Φωτ,: Αρχείο Παναγ. Κουνάδη). |
Από τον χώρο των συνθετών του λαϊκού τραγουδιού οι περισσότεροι φτιάχνουν τραγούδια στα χρόνια της Κατοχής, μερικά των οποίων με θεματολογία σχετική με τα σκληρά γεγονότα και τις ταλαιπωρίες που υφίσταται ο λαός. Εκτός ελαχίστων, τα περισσότερα δεν θα κυκλοφορήσουν στη μεταπολεμική δισκογραφία, λόγω του διχαστικού εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε. Ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Δημήτρης Γκόγκος ή Μπαγιαντέρας, ο Μιχάλης Γενίτσαρης, ο Σπύρος Καλφόπουλος, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Μπάμπης Μπακάλης, ο Στράτος Παγιουμτζής κ.ά. έγραψαν τραγούδια με περιεχόμενο από τα γεγονότα της Κατοχής.
Όμως τα τραγούδια που επικράτησαν και τραγουδήθηκαν στα χρόνια της Κατοχής ήταν αυτά που γράφτηκαν για να εξυμνήσουν τα κατορθώματα τωμν αντιστασιακών οργανώσεων και ιδιαίτερα του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ. Άλλα από αυτά ήταν σύγχρονες δημιουργίες Ελλήνων συνθετών κα ποιητών ή στιχουργών και άλλα παραλλαγές διεθνών αντιστασιακών και επαναστατικών τραγουδιών που προσαρμόζονταν αναλόγου περιεχομένου στίχοι. Μια άλλη παρόμοια κατηγορία ήταν η προσαρμογή διάσημων δημοτικών τραγουδιών στις θεματολογικές απαιτήσεις του αντιστασιακού αντιφασιστικού αγώνα.
Το τέλος του πολέμου στη χώρα μας ήταν και η αρχή μιας νέας περιπέτειας του λαού μας, που επιβλήθηκε από τις ξένες δυνάμεις των «συμμάχων» μας, ιδιαίτερα των Άγγλων. Για τέσσερα ακόμη χρόνια θα ακολουθήσει ένας αιματηρός Εμφύλιος, ο οποίος δίχασε τον ελληνικό λαό για δεκάδες χρόνια μετά.
Η δισκογραφία που ξεκίνησε στα μέσα του 1946, κινήθηκε γύρω σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο λογοκρισίας, ακόμη σκληρότερης από αυτήν της μεταξικής δικτατορίας. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, λαμβάνοντάς υπόψη το καθεστώς της ελεγχόμενης δημιουργίας, πρέπει να εξεταστεί όλη η μεταπολεμική δισκογραφία, ιδιαίτερα δε αυτή της περιόδου του Εμφυλίου πολέμου. Ακόμη, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το ελληνικό τραγούδι απομακρύνθηκε βαθμηδόν μετά τον πόλεμο από τις μικρασιατικές του βάσεις, οδηγήθηκε στην ευρωπαϊκή διφωνία και εγκαταλείφθηκαν φόρμες, ορχήστρες και όργανα που είχαν κυριαρχήσει για αιώνες στην ψυχαγωγία των Ελλήνων, όπου κι αν βρίσκονταν στον πλανήτη.
ΠΑΝΑΓΩΤΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ
Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ 1940-1945
7 ΗΜΕΡΕΣ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΑΘΗΝΑ 1999
from ανεμουριον https://ift.tt/2PlySfu
via IFTTT