Η Βίτωλη αποτελεί έναν μικρό αλλά ιστορικά φορτισμένο οικισμό της Φθιώτιδας, με καταγωγή που χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και διαμορφώθηκε μέσα από μετακινήσεις πληθυσμών, αγοραπωλησίες γης και έντονη κοινωνική δραστηριότητα.
Η δημιουργία του οικισμού συνδέεται άμεσα με κατοίκους από τα γειτονικά χωριά Λιτόσελο, Αφεντικά και Τσούκα, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα ανάπτυξή της. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατία, η περιοχή της Βίτωλης αποτελούσε τσιφλίκι του Βιτώλ Αγά, ο οποίος καταγόταν από τη Βιτωλία (σημερινή Μπίτολα). Από αυτόν, μάλιστα, προέκυψε και η ονομασία του χωριού.
Στη συνέχεια, το τσιφλίκι πέρασε στα χέρια του οπλαρχηγού Ζώτου από τη Φουρνά, ο οποίος το πούλησε στους κατοίκους της περιοχής. Ανάμεσα στους πρώτους αγοραστές συγκαταλέγεται η οικογένεια Καλαντζή, με τον Νικόλαο Γ. Καλαντζή και τα αδέλφια του να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά ότι ο Ζώτος, μη έχοντας απογόνους, υιοθέτησε τον Γεώργιο Ν. Καλαντζή, ο οποίος αργότερα μετανάστευσε στην Αμερική, χωρίς να επιστρέψει ποτέ στην πατρίδα.
Το 1906 αποτελεί κομβικό έτος για τη Βίτωλη, καθώς τότε πραγματοποιήθηκε η διανομή της γης σε οικόπεδα και αγροτεμάχια, με ένα αξιοσημείωτο για την εποχή κτηματολόγιο. Οικογένειες όπως οι Καλαντζή, Αργύρη, Σακελλάρη, Πλατιά, Ευθυμίου, Τσιακατούρα, Καραγιάννη και Νέλλα αποτέλεσαν τον πυρήνα του νέου οικισμού, ξεκινώντας την ανέγερση των πρώτων κατοικιών.
Σημαντικό σημείο αναφοράς της περιοχής υπήρξε ο λόφος της Αγίας Παρασκευής, που λειτουργούσε ως σταυροδρόμι τριών βασικών οδικών αξόνων. Από εκεί ξεκινούσε δρόμος προς νότο, οδηγώντας στην περιοχή «Κούλια», όπου ο Μπέης Αχμέτ διατηρούσε αποθήκες και εγκαταστάσεις για τα ζώα του, γνωστές ως «Αλογομάντρα». Παράλληλα, δρόμος προς βορρά οδηγούσε στην Παλαιά Βίτωλη και στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, ενώ τρίτη διαδρομή κατευθυνόταν προς τη δυτική κορυφογραμμή και τη Σκόρλια.
Στην περιοχή της «Κούλιας» βρισκόταν και το πρώτο πέτρινο αρχοντικό της Βίτωλης, ένα αξιόλογο δείγμα ημι-οχυρής αγροτικής κατοικίας της εποχής. Εκεί εγκαταστάθηκε η πρώτη οικογένεια Καλαντζή. Το κτίσμα αυτό, ωστόσο, δεν άντεξε στη δίνη της ιστορίας, καθώς καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρπόληση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής κατά την αποχώρησή τους το 1944, στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Διοικητικά, η Βίτωλη αναγνωρίστηκε ως οικισμός το 1928 και αρχικά προσαρτήθηκε στην κοινότητα Τσούκας. Το 1935 ορίστηκε ως έδρα της κοινότητας Βίτωλης, ενώ το 1991 ενσωμάτωσε τον καταργημένο οικισμό Αφεντικά. Με τις διοικητικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, εντάχθηκε αρχικά στον Δήμος Αγίου Γεωργίου Τυμφρηστού μέσω του σχεδίου Σχέδιο Καποδίστριας, ενώ από το 2011 αποτελεί μέρος του διευρυμένου Δήμου Μακρακώμης, στο πλαίσιο του Πρόγραμμα Καλλικράτης.
Η Βίτωλη δεν είναι απλώς ένας ακόμη οικισμός της ελληνικής υπαίθρου. Είναι ένας τόπος που κουβαλά μνήμη, διαδρομές και ανθρώπινες ιστορίες. Ένα μικρό κομμάτι γης όπου το παρελθόν δεν ξεθωριάζει, αλλά συνεχίζει να δίνει ταυτότητα και νόημα στο παρόν.