Η Πρόερνα υπήρξε μία από τις αρχαίες πόλεις–κράτη της Φθιώτιδας, αποτελώντας μέρος του ευρύτερου γεωγραφικού και πολιτιστικού χώρου της Αρχαίας Θεσσαλίας. Αν και σήμερα δεν συγκαταλέγεται στις ευρέως γνωστές αρχαίες πόλεις, η παρουσία της καταγράφεται σε σημαντικές ιστορικές πηγές, αποκαλύπτοντας τον ρόλο της σε κρίσιμες περιόδους της αρχαιότητας.
Ο αρχαίος γεωγράφος Στράβων αναφέρει την Πρόερνα τοποθετώντας την ανάμεσα στο Θαυμακό και τα Φάρσαλα, χωρίς ωστόσο να δίνει σαφή στοιχεία για την ακριβή της θέση. Η αναφορά αυτή, αν και λιτή, επιβεβαιώνει τη γεωγραφική της ένταξη στη Φθιώτιδα και τη σύνδεσή της με άλλες σημαντικές πόλεις της περιοχής.
Από την πλευρά του, ο Στέφανος ο Βυζάντιος καταγράφει την πόλη με την ονομασία «Πρόαρνα», αποδίδοντάς την λανθασμένα στους Μαλιείς, γεγονός που δείχνει τις ασάφειες που υπήρχαν ήδη από την αρχαιότητα γύρω από την ταυτότητα και τη διοικητική της υπαγωγή.
Ιστορικά, η Πρόερνα βρέθηκε στο επίκεντρο σημαντικών εξελίξεων κατά τον 2ο αιώνα π.Χ. Το 191 π.Χ., κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Αντίοχου Γ΄ στην Ελλάδα, η πόλη καταλήφθηκε από τις δυνάμεις του. Λίγο αργότερα, ανακαταλήφθηκε από τον Ρωμαίο ύπατο Μάνιο Ακίλιο Γλαβρίων, στο πλαίσιο της προέλασής του προς τη Θεσσαλία, λίγο πριν από τη Μάχη των Θερμοπυλών (191 π.Χ.). Η συγκεκριμένη αναφορά, που προέρχεται από τον Ρωμαίο ιστορικό Λίβιο, επιβεβαιώνει πως η πόλη βρισκόταν στρατηγικά τοποθετημένη μεταξύ Φαρσάλων και Θαυμακής.
Σήμερα, η πιθανή θέση της αρχαίας Πρόερνας έχει ταυτιστεί με την περιοχή «Νέο Μοναστήρι», κοντά στο Γυναικόκαστρο. Αν και τα αρχαιολογικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, η ταύτιση αυτή δίνει ένα σαφές γεωγραφικό σημείο αναφοράς για μια πόλη που, αν και σιωπηλή πλέον, υπήρξε κομμάτι της ιστορικής διαδρομής της Φθιώτιδας.
Η Πρόερνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των μικρότερων αρχαίων πόλεων που, παρά την περιορισμένη προβολή τους στη σύγχρονη ιστοριογραφία, διαδραμάτισαν ρόλο στις μεγάλες γεωπολιτικές εξελίξεις της εποχής τους, αφήνοντας πίσω τους ίχνη που ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να ερευνώνται.