 |
| Ο Γιώργος Τζαβέλλας (πλάτη) καθοδηγεί τη Ζινέτ Λακάτ στα «Χειροκροτήματα», 1944. |
Το καθεστώς του Μεταξά ενδιαφέρθηκε για τον κινηματογράφο. Ακολουθώντας τη γραμμή της Ιταλίας και της Γερμανίας, που θωρούσαν το μέσον ως το πλέον πρόσφορο για τη διάδοση του κυβερνητικού έργου και του εθνικοσοσιαλιστικού ιδεώδους, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου έδωσε παραγγελίες στους Έλληνες κινηματογραφιστές επικαίρων, να παρακολουθούν και να καταγράφουν τις δραστηριότητες και τις εορταστικές του εκδηλώσεις. Αυτές οι παραγγελίες καθώς και ορισμένα ευεργετικά μέτρα έδωσαν το φιλί της ζωής στις σχετικές μικροεπιχειρήσεις.
Ο ΝΕΑΡΟΣ ΝΙΚΟΣ
Το 1939, ένας νεαρός κινηματογραφιστής επικαίρων, αποφάσισε να γυρίσει μια ταινία μυθοπλασίας. Ήταν ο Φιλοποίμην Φίνος, το ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΣΜΟΥ και η αρχή μιας νέας εποχής για τον ελληνικό κινηματογράφο. Ο Φίνος διέθεσε τα μηχανήματα και το σπίτι του για στούντιο και ανέλαβε τη σκηνοθεσία της ταινίας, στην οποία πρωταγωνιστούσαν ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, η Ευγενία Δανικά και η Λήδα Μιράντα, στους ρόλους του νεαρού νησιώτη, της αγαπημένης του και της μοιραίας γυναίκας που τους χωρίζει αντίστοιχα. Παραγωγοί ήταν η «Σκούρας φίλμς Α.Ε.» μια από τις σημαντικές εταιρείες διανομής στην Ελλάδα και τα ελληνικά κινηματογραφικά στούντιο, δηλαδή ο Φίνος. Το σενάριο έγραψε ο Δημήτρης Μπόγρης, ένας από τους πιο γνωστούς και αξιόλογους θεατρικούς συγγραφείς της γενιάς του Μεσοπολέμου, που είχε πρόσφατα μια άλλη κινηματογραφική επιτυχία με την ΠΡΟΣΦΥΓΟΠΟΥΛΑ. Ο Φίνος ανέλαβε την κινηματογραφική διασκευή, δηλαδή το ντεκουπάζ και το μοντάζ της ταινίας. Το σενάριο της ταινίας του Φίνου βγαίνει από κοινό καλούπι με την ΠΡΟΣΦΥΓΟΠΟΥΛΑ είναι σαν να θέλει να επαναλάβει σε ελληνικό έδαφος ένα πείραμα που πέτυχε στα στούντιο του Καΐρου. Μια γυναίκα χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς, κυρίως ως προς τις σχέσεις της με τους άνδρας, έρχεται από την πρωτεύουσα σε ένα ήσυχο μέρος της υπαίθρου, ξελογιάζει, τον καλό και τίμιο άνδρα και τον απομακρύνει από την αγαπημένη του. Εδώ, επειδή ο Κωνσταντής έχει καλή φωνή, οδηγείται στην Αθήνα για να αξιοποιήσει επαγγελματικά το ταλέντο του. Όμως ύστερα από ένα χρόνο τα δάκρυα της μικρής που εγκαταλείφθηκε φέρνουν αποτέλεσμα και με τη μεσολάβηση ενός καλού φίλου (Αλέκος Λειβαδίτης) ο Κωνσταντής επιστρέφει στο νησί. Οι ιδεολογικές συνιστώσες της ταινίας δεν αποκλίνουν από μια θεμελιώδη άποψη την οποία ενδιαφερόταν να προωθήσει η μεταξική δικτατορία, την αξία της υπαίθρου έναντι της απαξίας της πόλης και δη της πρωτεύουσας. Η ταπεινή ζωή και η ταπεινή εργασία στο νησί είναι θεία αγαθά, που διατηρούν τους ανθρώπους καλούς, αγνούς, αλληλέγγυους και ξένοιαστους. Η ζωή στην πρωτεύουσα μπορεί να είναι άνετη, πλούσια, ξεχωριστή, αλλά ασφυκτιά μέσα στην υποκρισία, τις κοινωνικές συμβάσεις και την αμφίβολη ηθική. Το ιδανικό είναι να κρατηθούν οι άνθρωποι της υπαίθρου αμόλυντοι από τη χλιδή της πόλης.
ΠΟΛΕΜΟΣ - ΚΑΤΟΧΗ
Το ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΣΜΟΥ ήταν μια γέφυρα ανάμεσα σε δύο εποχές, Με ελάχιστα μέσα και ιδίως με το ταλέντο του σε θέματα τεχνικής, ο Φίνος κατάφερε να πραγματοποιήσει μια ομιλούσα ελληνική ταινία, να κερδίσει ένα στοίχημα που επί μια δεκαετία δεν μπορούσε να κερδηθεί. Όμως και πάλι η νέα αρχή δεν στάθηκε απρόσκοπτη. Πόλεμος και Κατοχή ήταν οι συγκυρίες που απέκλειαν μια γρήγορη καρποφορία. Οι Γερμανοί πίστευαν στην προπαγανδιστική δύναμη του κινηματογράφου και ενθάρρυναν την παραγωγή στις χώρες που είχαν υπό τον έλεγχο τους, όμως οι ελάχιστες ταινίες που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα ως το 1943 πέρασαν σχεδόν απαρατήρητες από το κοινά. Το 1943, με τη ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ, ο Φίνος σημείωνε μια ταμειακή επιτυχία, καθιερωνόταν ως κινηματογραφικός παράγων και έδινε δείγματα της εργασιακής του στρατηγικής, η οποία θα μπορούσε να συνοψισθεί στις εξής βασικές επιλογές: έμπειρος θεατρικός συγγραφέας ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης, με επιπλέον κινηματογραφικές σπουδές στη Γερμανία, ο Δημήτρης Ιωαννόπουλος· καλός οπερατέρ (Πρόδρομος Μεραβίδης)· γνωστοί και δημοφιλείς ηθοποιοί του θεάτρου (Αιμίλιος Βεάκης, Δημήτρης Χορν, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Νίτσα Τσαγανέα) και δίπλα τους δροσερά και χαριτωμένα νεαρά πρόσωπα (Καίτη Πάνου, Σμαρούλα Γιούλη). Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ μιλούσε για αισθήματα, για το θρίαμβο της δικαιοσύνης, των καλών, έντιμων, ειλικρινών ανθρώπων και την τελική πτώση των αυταρχικών, δολοπλόκων και συμφεροντολόγων. Μια δεύτερη ταινία που γυρίζεται μέσα στην Κατοχή, τα Χειροκροτήματα, έκαναν μια συγκροτημένη αισθητική πρόταση και αποκάλυπταν ένα κινηματογραφικό ταλέντο. τον σκηνοθέτη τους Γιώργο Τζαβέλλα. Μέσα σε ένα χρόνο γυρίστηκαν δύο ταινίες-σταθμοί στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου. Και μ' αυτές τις ταινίες άνοιξε ο δρόμος για τις μετακατοχικές παραγωγές.
ΕΛΙΖΑ ΑΝΝΑ ΔΕΛΒΕΡΟΥΔΗ
Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ 1940-1945
7 ΗΜΕΡΕΣ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΑΘΗΝΑ 1999
from ανεμουριον https://ift.tt/37TPfWP
via IFTTT