ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΑΜΨΑΣ «ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ 20 ΑΙΩΝΩΝ» εκδ. εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΘΗΝΑ 1996
Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, που γεννήθηκε τον Φεβρουάριο 1791 στο Αρναούτκιοϊ της Κωνσταντινούπολης, ήταν γιος του Νικολάου Μαυροκορδάτου, απογόνου ηγεμονικής οικογένειας του Βυζαντίου που είχε μεταναστεύσει στη Χίο, την οποία κατείχαν τότε οι Γενοβέζοι Πρώτος πρόγονος ήταν ο Νικόλαος (1599-1649) που ήταν μεταξέμπορος αλλά ο γιος του «Αλέξανδρος ο εξ απορρήτων» (1641-1709) ονομάστηκε έτσι επειδή ο σουλτάνος Σουλεϊμάν Γ, εξαιτίας της επιτυχίας του ως μεγάλου διερμηνέως της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (ιδίως στη διάσκεψη ειρήνης του Κάρλοβιτς το 1698, μετά την αποτυχία της εκπόρθησης της Βιέννης), του είχε απονείμει τον τίτλο «μαχρέμ-εσράχ» (ο εξ απορρήτων, δηλαδή ο έμπιστος του ηγεμόνος) και το δικαίωμα να
τον προσαγορεύουν ως «εκλαμπρότατο». Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος εκπαιδεύτηκε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και έμαθε άριστα την τουρκική, αγγλική, γαλλική και ιταλική γλώσσα. Έπειτα από μαθήματα οχυρωτικής στην Πίζα της Ιταλίας, πήγε το 1812 στη Βλαχία μαζί με το θείο του Ιωάννη Καρατζά, που είχε διοριστεί εκεί ηγεμόνας από την Υψηλή Πύλη. Η δράση τους, υπέρ των Ελλήνων έκανε κάποιους Τούρκους να τους κατηγορήσουν στο σουλτάνο, και για να αποφύγουν τη σύλληψη, θείος και ανιψιός κατέφυγαν στην Αυστρία, στην Ελβετία και τελικά στην Πίζα, όπου είχαν καταφύγει πολλοί άλλοι Έλληνες Το 1818, ο Μαυροκορδάτος μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία και λίγο αργότερα ο Τσακάλωφ, που βρισκόταν στην Ιταλία, συμπλήρωσε τη μύησή του. Στην Πίζα, στο σπίτι του Άγγλου ποιητή Σέλλεϋ στη σύζυγο του οποίου δίδασκε την ελληνική γλώσσα, ο Μαυροκορδάτος συναντήθηκε με τον Βύρωνα και άλλους φιλέλληνες. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση, ο Μαυροκορδάτος πήγε στη Μασσαλία, ναύλωσε ένα υδραϊκό πλοίο και αποβιβάστηκε στις 21 Ιουλίου 1821 στο Μεσολόγγι, όπου έγινε δεκτός με ενθουσιασμό. Ζήτησε τότε από τον Υψηλάντη, επίτροπο της Κεντρικής Αρχής, να του δώσει την άδεια να ιδρύσει Τοπική Αυτοδιοίκηση στο Μεσολόγγι, που θα γινόταν έτσι έδρα της Δυτικής Ελλάδας. Ο Υψηλάντης δέχτηκε, και παράλληλα ο Θ. Νέγρης έγινε διοικητής της Ανατολικής Ελλάδας, με έδρα την Άμφισσα. Τον Δεκέμβριο του 1821, ο Μαυροκορδάτος εκλέχθηκε πρόεδρος της πρώτης Εθνικής Συνέλευσης στην Επίδαυρο και συνέταξε την περίφημη διακήρυξη της 1ης Ιανουαρίου 1822, στην οποία διακηρύσσονταν τα απαράγραπτα δικαιώματα του ελληνικού λαού για την ελευθερία. Ο ίδιος συνέταξε και τον καταστατικό χάρτη του πολιτεύματος. Πριν διαλυθεί, η Εθνοσυνέλευση εξέλεξε τον Μαυροκορδάτο, στις 15 Ιανουαρίου 1822, πρόεδρο του Εκτελεστικού. Στα τέλη Μαΐου 1822, με εντολή του Βουλευτικού, ο Μαυροκορδάτος τέθηκε επικεφαλής της εκστρατείας της Ηπείρου, επικεφαλής στρατού 3.000 ανδρών. Πέρασε από την Πάτρα, το Μεσολόγγι και τον Καρβασαρά και στρατοπέδευσε στο Κομπότι, όπου διασκόρπισε μια δύναμη 600 ιππέων του εχθρού, έπειτα από σκληρή μάχη. Επακολούθησε όμως, στις 4 Ιουλίου, η μάχη του Πέτα, όπου 9.000 πεζοί και ιππείς υπό τον Ρεσίτ πασά αποδεκάτισαν τους Έλληνες. Αποφασίστηκε τότε η ισχυρότερη οχύρωση του Μεσολογγίου, υπό την επίβλεψη του Μαυροκορδάτου και του Μπότσαρη. Ο Μαυροκορδάτος αντιστάθηκε γενναία στις επιθέσεις των Τούρκων, ως τη στιγμή που έφτασαν ενισχύσεις και λύθηκε η πολιορκία. Το Βουλευτικό, στην Ερμιόνη, ανακήρυξε τον Μαυροκορδάτο άξιο της ευγνωμοσύνης της πατρίδας κι όταν πήγε στο Άστρος να λογοδοτήσει στη Β’ Εθνική Συνέλευση, οι αντιπρόσωποι τον υποδέχτηκαν θερμά και τον εξέλεξαν πρόεδρο της Συνέλευσης. Σε λίγο, έπειτα από αξίωση των Μεσολόγγιτων που είχαν πάλι πολιορκηθεί, ξαναπήγε στην πόλη τους και την έσωσε για δεύτερη φορά από τα στίφη του Μουσταφά πασά της Σκόδρας. Τον Απρίλιο του 1822, ο Μαυροκορδάτος γύρισε στην Πελοπόννησο για να πολεμήσει ως απλός στρατιώτης στη Σφακτηρία εναντίον των ορδών του Ιμπραήμ και σώθηκε ως εκ θαύματος σε μια μάχη. Επειδή τα ελληνικά στρατεύματα βρίσκονταν τότε σε πολύ άσχημη θέση, ο Μαυροκορδάτος έπεισε το Εκτελεστικό να ζητήσει την προστασία της Αγγλίας και γενικότερα της Ευρώπης, για τη σύναψη ειρήνης. Χάρη σ’ αυτές τις ενέργειες του Μαυροκορδάτου υπογράφηκε το αγγλορωσικό πρωτόκολλο στις 4 Απριλίου 1826 και η Συνθήκη του Λονδίνου στις 6 Ιουλίου 1827, με αποτέλεσμα να αναγνωριστεί διεθνώς η ελληνική ανεξαρτησία... Επί αντιβασιλείας, ο Μαυροκορδάτος ανέλαβε την πρωθυπουργία και τα υπουργεία Εξωτερικών και Ναυτικών, απ’ τον Οκτώβριο 1833 ως το Μάιο 1834. Έπειτα διορίστηκε πρέσβης στη βαυαρική Αυλή και το Λονδίνο, όπου έμεινε ως το 1841, οπότε ο Όθων τον κάλεσε να σχηματίσει κυβέρνηση (10 Φεβρουαρίου 1841). Με επιμονή του Μαυροκορδάτου αντικαταστάθηκε ο Βαυαρός υπουργός των Στρατιωτικών Σμαλτς από τον Ανδρέα Μεταξά. Ο ίδιος είχε ζητήσει και την κατάργηση του Ανακτοβουλίου, μα αυτό όχι μόνο δεν διαλύθηκε, αλλά οργάνωσε και συνωμοσία εναντίον του. Μη μπορώντας να κυβερνήσει κάτω από τέτοιους όρους, παραιτήθηκε στις 10 Αυγούστου 1841 και πήγε ως πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη. Όταν ο Όθων παραχώρησε συνταγματικό πολίτευμα, ο Μαυροκορδάτος έγινε στις 4 Σεπτεμβρίου 1843 υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου και προέδρευσε ουσιαστικά στην Α’ Εθνοσυνέλευση, στη διάρκεια της ψήφισης του Συντάγματος. Στις 30 Μαρτίου 1844 ανέλαβε πάλι την πρωθυπουργία και το υπουργείο Οικονομικών, υπήρξε δηλαδή ο πρώτος συνταγματικός πρωθυπουργός της Ελλάδας. Στις 6 Αυγούστου 1844 ανατράπηκε από τον I. Κωλέττη, αλλά το Μάιο του 1854 τον κάλεσαν πάλι να αναλάβει την πρωθυπουργία. Μη μπορώντας όμως να αναχαιτίσει τον Όθωνα από τις αδιάκοπες παραβιάσεις του Συντάγματος, παραιτήθηκε απογοητευμένος στις 29 Σεπτεμβρίου 1854 και αποσύρθηκε στο κτήμα που είχε στην Αίγινα. Μετά την έξωση του Όθωνα εκλέχθηκε πληρεξούσιος Ευρυτανίας στις εκλογές για την ανάδειξη της Β’ Εθνοσυνέλευσης (1864), αλλά πολύ σπάνια πήγαινε στις συνεδριάσεις, γιατί είχε χάσει την όρασή του. Αποσύρθηκε πάλι στην Αίγινα, όπου πέθανε στις 6 Αυγούστου 1865. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Αθήνα, όπου και ενταφιάστηκε με μεγάλες τιμές.
from anemourion https://ift.tt/Bwiblpj
via IFTTT